Vogelgriep per sms

Ton Akkerman, de veterinair deskundige die Nederland bij de Europese Unie vertegenwoordigt, was vrijdagavond 7 oktober in zijn auto op de terugweg van een congres toen het sms'je hem bereikte. `Vogelgriep in Roemenië'.

De afzender was Bernard van Goethem, de man die bij de Europese Commissie verantwoordelijk is voor veterinaire zaken. Op deze wijze stelde hij de 25 leden van het Permanent Comité voor de Voedselketen en Diergezondheid van de EU – waarin deskundigen van de lidstaten besluiten nemen – op de hoogte van het nieuws dat zich in de dagen erna snel op de voorpagina's van kranten nestelde. Of, zoals Akkerman het toepasselijk uitdrukt: ,,Het sms'je verspreidde zich als een virus over Europa.''

Direct stuurde de Europese Commissie een team van deskundigen naar de Roemeense plaats Ceamurlia de Jos, waar dode eenden waren aangetroffen die – naar later bleek – waren gestorven aan het ook voor mensen besmettelijke `aviaire influenza H5N1'.

Voor Ton Akkerman was het alsof hij ruim twee jaar in de tijd werd teruggeworpen – naar de uitbraak van vogelgriep (toen vooral vogelpest genoemd) in Nederland. Daarbij werden 30 miljoen kippen preventief geruimd. De emoties, vooral onder hobbykippenhouders, liepen hoog op. Akkerman: ,,De gebeurtenissen van 2003 kwamen als een film terug''.

Terwijl de teams van de EU aan de slag gingen in Roemenië en ook in Turkije, waar min of meer gelijktijdig vogelgriep was ontdekt, kwam het Permanent Comité op woensdag 12 oktober bijeen. Via faxen waren de leden in de tussenliggende tijd op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Nu moest het Comité stemmen over toepassing van de beschikking waarbij de Commissie beschermende maatregelen mag nemen, zoals een transportverbod in het getroffen gebied. Toestemming achteraf dus, maar dat is volgens Akkerman onvermijdelijk: ,,Haast is geboden in deze situaties''.

Volgens hem zitten de 25 lidstaten op één lijn in de huidige crisis. Dat was een paar maanden geleden anders, toen Nederland naar aanleiding van een uitbraak van vogelgriep in de Kaukasus eenzijdig een ophokplicht voor pluimvee instelde. Overbezorgd, vond de rest van Europa.

Diplomaat Akkerman zegt dat Nederland ,,in eerste instantie alleen stond'', maar dat er ook ,,veel begrip'' was bij andere landen voor het Nederlandse standpunt na de dramatische gebeurtenissen in 2003. ,,In de wandelgangen werd gezegd: we snappen best wat jullie doen.'' Akkerman begeleidde in augustus ook `zijn' minister Veerman (LNV) op een bezoek bij gezondheidscommissaris Kyprianou, die eveneens welwillend bleek. Is Nederland getraumatiseerd door de vogelgriep? Akkerman: ,,Dat niet, maar we zijn wel extra alert.''

De Nederlandse ervaring met vogelgriep speelt nu een belangrijke rol bij de herziening van de Europese richtlijn voor het omgaan met deze ziekte, zegt Akkerman. ,,Er komt bij voorbeeld meer aandacht voor hobbydieren. Het kan niet alleen een veterinaire beslissing zijn. Er moet ook aandacht zijn voor de sociale gevolgen, voor goed uitleggen van het beleid.''

Bent u bezorgd over deze crisis, luidt de slotvraag aan Akkerman. Hij zegt het antwoord daarop schuldig te moeten blijven. Maar een paar uur later belt hij zelf op. ,,Ben ik bezorgd? Ja, ik vraag me af wanneer we dit probleem bij de bron gaan aanpakken, in Azië dus. Het gaat er niet alleen om in Europa beschermende maatregelen te nemen. We moeten nu ook daar de handen uit de mouwen steken.''