Laconieke stemming in de wachtkamer

Wat weten mensen van de vogelgriep? Zijn ze er bang voor? Zeventien antwoorden uit de wachtkamer van de huisarts. ,,Ik ben nergens bang voor, ook niet hiervoor.''

Een paar uur in de wachtkamer van een huisartsenpraktijk, en dan de mensen die daar zitten vragen stellen over ziekte en gezondheid. Huisartsen vinden dat nooit een probleem, als die vragen gaan over kinderopvoeding of overgewicht of over het werk van de huisarts zelf. Maar als het vragen zijn over de vogelgriep, dan is het opeens wel een probleem.

De eerste huisartsen die voor dit verhaal gebeld worden, willen liever niet dat in hun wachtkamer gepraat zal worden over vogelgriep. En ze willen er zelf liever ook niet over praten. Corrie de Goede, directeur van het gezondheidscentrum Lunetten, in Utrecht, weet waarom dat is. Huisartsen willen niet meedoen aan het laten ontstaan van angst, zegt ze. En ze hebben het er ook nog niet echt met elkaar over gehad: wat te doen als de vogelgriep naar Nederland komt en mensen misschien wel in paniek raken?

Maar in het gezondheidscentrum Lunetten mag het wel: aan mensen in de wachtkamer vragen wat ze weten van de vogelgriep en of ze er bang voor zijn. Gisterochtend tussen half negen en half elf gaven zeventien mensen daar antwoord op. Het was de dag nadat ook in Griekenland de vogelgriep was vastgesteld en de EU-ministers van Buitenlandse Zaken spraken van een ,,wereldwijde bedreiging''.

Het leverde dit op:

Deze zeventien mensen weten veel van de vogelgriep. Ze denken niet dat ze hem zelf zullen krijgen. Ze vertrouwen erop dat de overheid de juiste maatregelen zal treffen als de vogelgriep in Nederland komt.

Ze hebben er nog niet over nagedacht of ze de huisarts om een antiviraal middel zullen vragen. Ze zijn nu bij de huisarts voor hartkloppingen, hoge bloeddruk, eczeem, rugpijn of ontstoken ogen.

Dat deze zeventien mensen veel van de vogelgriep weten, laat zien dat het ze ter harte gaat. De berichten erover lezen ze, of ze luisteren ernaar. Vraag mensen iets over de Europese Grondwet en ze weten meestal niets. Of ze willen er niets van weten. Maar gaat het over de vogelgriep, dan zegt John Donath, IT'er, 46 jaar: ,,Het is de griep met die moeilijke code, H5 en nog wat, en die kan overdraagbaar zijn op mensen en dan zijn de gevolgen ernstig. Ik bedoel: dan kúnnen de gevolgen ernstig zijn. Verder weet ik dat de vogelgriep nu is geconstateerd in Turkije, Roemenië en Griekenland.''

En Kensley Vrede, jeugdbeschermer, 57 jaar, zegt: ,,Voorzover ik de ontwikkelingen volg, weet ik dat de griep met de code H5 eh... steeds dichterbij komt en dat de discussie nu is: in hoeverre moeten we in Nederland maatregelen treffen en hoe ver moeten we daarmee gaan.''

Dat ze denken dat ze zelf geen vogelgriep zullen krijgen is menselijk. Risico's zijn voor de buurman. Mevrouw Duiverman, 79 jaar, weet dat zij door haar leeftijd kwetsbaar is voor griep, en dus voor vogelgriep – als die in Nederland zou komen. Zij zegt: ,,Ik heb al een griepprik gehad en verder heb ik wel andere zorgen. Ik zit met mijn been dat al anderhalf jaar ontstoken is.'' Ze heeft suikerziekte. ,,En ik eet toch al jaren geen kip meer. Maar dat is voor de salmonella.''

Abdel Ebrahim, een vluchteling uit Soedan, 32 jaar, zegt: ,,Ik ben nergens bang voor, ook niet voor vogelgriep. Ik vind: daar moet je je tegen verzetten.'' Zijn vrouw, Annemieke Jakobs, 30 jaar en werkzaam bij een bureau dat hulpverleners naar Afrika uitzendt, vraagt wat je eigenlijk voor klachten krijgt als je vogelgriep hebt. ,,Hoe weet ik dat ik het heb?'' Abdel Ebrahim: ,,En ga ik dan snel dood?'' Hij lacht.

Dan dat vertrouwen op de overheid. Dat valt op, in een tijd waarin dat vertrouwen volgens allerlei onderzoek bijna verdwenen is. Maar het wordt echt zo gezegd, bijvoorbeeld door Desirée Hoefnagels, 43 jaar, die met haar dochters Esmée en Celine in de wachtkamer zit. Ze werkt bij slachtofferhulp, vroeger was ze verpleegster. ,,Ik heb de indruk dat de overheid het goed regelt en dat ze voldoende alert zijn. Ik vraag me wel af of het voldoende is dat er voor vijfentwintig procent van de bevolking antiviraal middel wordt ingekocht. Maar daar zal wel over zijn nagedacht. Het middel is bedoeld voor de zwakkeren onder ons.''

En Bart de Graaf, 32 jaar, werkzaam in de chemie, zegt: ,,Eerst moet het virus nog overspringen op de mens, en dan moet het nog van mens op mens gaan. De overheid heeft voldoende tijd om zich voor te bereiden. En als het zover komt dat er maatregelen moeten worden genomen, dan is het in de eerste plaats een logistieke operatie. En daar zijn we in Nederland goed in. Als het hier niet lukt, lukt het nergens.''

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zegt dat het zich zorgen maakt over het ,,massale inkopen'' van Tamiflu via internet. Daar kan het met een paar muisklikken voor 28,90 euro per kuur gekocht worden. Wel moet er rekening gehouden worden met een levertijd van een paar weken.

Maar de mensen in de wachtkamer in Lunetten zeggen dat zij geen bestellingen hebben gedaan. ,,Ik zou ook nooit zo maar iets gaan slikken'', zegt Desirée Hoefnagels. ,,Je weet niet wat zo'n middel precies in je lichaam doet en je weet ook niet wanneer je het moet nemen. Ik zou het altijd eerst aan de huisarts vragen.''

Kensley Vrede: ,,Ik sta al op de lijst voor de gewone griepprik. Ik zal vragen: is die prik voldoende? Ik zal niet zelf iets gaan kopen of gaan innemen. Hoe kan ik weten of ik dan het goede doe?''

www.nrc.nl dossier vogelgriep