Illegaliteit is beter

De Nederlandse overheid moet de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers actief bevorderen, maar het verstrekken van vertrouwelijke informatie over personen die terugkeren aan hun landen van herkomst, gaat veel te ver. Wie niet voor een verblijfstatus in aanmerking komt, kan zo alsnog in ernstige moeilijkheden raken. Nu duiken steeds meer verklaringen en documenten op waaruit blijkt dat Nederlandse instanties desondanks vertrouwelijke informatie hebben verstrekt aan andere overheden over uitgeprocedeerde asielzoekers. Onder die buitenlandse overheden zijn moorddadige regimes die hun onderdanen ernstig onderdrukken.

Deze week bevestigde een belangrijke voormalige immigratiefunctionaris, die tot 2002 bij het terugkeerbeleid van asielzoekers betrokken was, dat er informatie werd gegeven aan twaalf overheden, waaronder die van Soedan, Congo, Angola, Armenië en Azerbajdzjan. Zonder deze informatie willen deze overheden hun onderdanen nu eenmaal niet terugnemen. Extra informatie is ook nodig voor het vaststellen van de identiteit van vluchtelingen die hun papieren hebben weggegooid en maar al te vaak een verkeerd land van herkomst hebben opgegeven. Zo zijn er vele niet-Soedanese Afrikanen die beweren uit Soedan te komen omdat vluchtverhalen uit dat land worden geaccepteerd. Zonder nadere informatie is het dan lastig om aan te tonen of iemand werkelijk Soedanees is.

Met Congo heeft de Nederlandse overheid inmiddels een terugkeerovereenkomst gesloten, zodat minder informatie wordt doorgegeven. Het is nog beter als Europese landen samen druk uitoefenen op onwillige landen. Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) heeft ontkend dat vertrouwelijke informatie naar de Congolese regering is doorgespeeld, maar heeft tegelijkertijd een commissie ingesteld om de zaak te onderzoeken. De Tweede Kamer maakt zich hier met recht ongerust over. De vraag of Verdonk de waarheid heeft gesproken, is hierbij van groot belang. Bij dit soort belangrijke kwesties moet men op het woord van de minister kunnen afgaan.

Om opvang van mensen die terecht voor vervolging vrezen in stand te houden, moet misbruik van die regeling worden voorkomen. Het gaat dan te ver om uitgeprocedeerde vluchtelingen die niet terug willen, alsnog te belonen met verblijfsvergunningen. Dan wordt asiel een alternatieve toegangsroute voor degenen die niet op een andere manier een verblijfstitel kunnen krijgen. Voordat de Vreemdelingenwet in 2000 werd aangenomen, is dat massaal gebeurd. Dat is slecht immigratiebeleid, want mede door de lange aanvraagprocedures heeft driekwart van de toegelaten vluchtelingen nu geen werk.

Het asielbeleid komt helaas vaak neer op het kiezen uit twee kwaden. Als uitgeprocedeerde asielzoekers niet terug willen, blijft over: gedwongen terugkeer of de illegaliteit. In principe is de asielzoeker dan zelf verantwoordelijk voor zijn terugreis. Als gedwongen terugkeer alleen mogelijk is door het verstrekken van vertrouwelijke informatie aan andere overheden, rest de illegaliteit.