Homoleven in Istanbul bloeit meer dan ooit

Een ontbijt zoals vele in hotels in Istanbul thee, een omelet, een broodje. Maar het gesprek van de gasten gaat niet over de Blauwe Moskee of de Aya Sophia maar over alle mooie Turkse mannen die in deze stad rondlopen en als stralende bloemen wachten om geplukt te worden. ,,Wij zijn het eerste gay only hotel van Istanbul'', aldus bedrijfsleider Ekrem. ,,In ons hotel kunnen homo's zich echt honderd procent op hun gemak voelen.''

Een homohotel in Istanbul – het is een nieuw teken dat de homogemeenschap in Turkije bezig is aan een fikse emancipatie. Oudere homo's herinneren zich nog hoe de politie zo'n tien, vijftien jaar geleden bars binnenviel, sauna's sloot en travestieten, die veelal via prostitutie hun brood verdienen, het leven flink zuur maakte. Maar die tijden zijn voorbij.

Het homoleven in Istanbul bloeit als nooit tevoren. Rond het Taksim-plein is er een serie bars en restaurants waar de gasten zo duidelijk hun gevoelens uiten dat zelfs de meest onvoorbereide bezoeker wel moet begrijpen hoe de vork in de steel zit. Ook op het Turkse internet zijn de homo's aan een grote opmars begonnen.

In geleerde programma's op bijvoorbeeld de Nederlandse televisie willen gestudeerde professoren nog wel eens beweren dat naaktheid in de islam een teer punt is. Maar op een website als gaydar.co.uk die onder Turkse homo's zeer populair is, blijkt dat een flink aantal Turkse homo's die schaamte toch al behoorlijk voorbij is. `Zo hard als een steen' schrijft een deelnemer in zijn profiel met een weinig verhullende foto erbij. ,,Wil je onder mij liggen?'' vraagt de `eigenaar' van de steen aan paginabezoekers.

Het nieuwe, vier maanden geleden geopende homohotel (website: www.eklektikgalata.com) is een goed voorbeeld van deze nieuwe emancipatietrend. Op zich biedt het hotel niet veel meer of minder dan een normaal etablissement in Istanbul. Alleen op een punt is het verschillend: als een Turk met een gast de nacht wil doorbrengen, moet hij zijn identiteitskaart afgeven bij de receptie. Een gezonde politiek want het aantal buitenlandse homo's dat door hun nieuwe geliefden wordt bestolen in Istanbul, ligt verontrustend hoog.

Maar belangrijker dan dat is de sfeer van openheid, waarin zelfs de door Turkse macho's gekoesterde gedachte dat een echte Turkse vent alleen maar neemt, nooit geeft, sneuvelt. ,,Ik ben versatile [dwz. niet alleen actief maar ook passief, red.]'', zegt manager Ekrem zonder blikken of blozen terwijl hij een microfoon onder zijn neus heeft. ,,Ik ben een homo in Istanbul en ik voel me gelukkig.''

Wat verklaart de opmars van de homo-emancipatie? Waarschijnlijk speelt een aantal factoren een rol. Ten eerste de media. Zij schrijven de afgelopen jaren openlijk over seksualiteit en nemen het vaker wel dan niet voor seksuele minderheden op. Zo reageerde de Turkse pers verontwaardigd toen de gouverneur van Ankara enige tijd geleden stappen leek te ondernemen om de homo-organisatie KAOS te verbieden. Inmiddels heeft de openbare aanklager geweigerd om de zaak in behandeling te nemen.

Daarnaast timmeren in Turkije de niet-gouvernementele organisaties aan de weg: ze zijn niet bang meer voor de overheid en vechten terug. Toen bekend werd dat KAOS met sluiting bedreigd zou worden lieten woordvoerders van de vereniging direct weten de gouverneur aan te zullen pakken tot aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens toe.

Natuurlijk voelen zulke organisaties zich gesterkt door de Europese Unie, waar Turkije lid van wil worden. Rechten van minderheden horen tot de zogeheten criteria van Kopenhagen, die de Unie verplicht stelt voor aspirant-leden. En in een meer algemene zin heeft de toenadering tot de Unie de positie van homo's verbeterd: veel Turken zien de moderniteit als een uitdaging en zelfs als een belofte en staan daarom veel meer open voor verandering dan in een groot aantal andere landen in de regio, die juist teruggrijpen op de letterlijke basisteksten van de islam (en die zijn, juist als de bijbel, bepaald niet homovriendelijk).

Natuurlijk heeft de homo-emancipatie in Turkije nog ver te gaan. De vrienden en kennissen van de ,,gelukkige'' homo Ekrem mogen dan wel weten dat hij van de heren is maar zijn ouders weten dat bijvoorbeeld bepaald niet. Onder het grote publiek heerst er, zo suggereren opiniepeilingen, nog steeds weerstand tegen homo's en zoals vaker in Turkije is er een kloof tussen steden als Istanbul, Ankara en Izmir en de rest van het land: bij Taksim kunnen travestieten ongestoord een kopje thee drinken op straat, in Zuidoost-Turkije zou hun dat mogelijk op een pak rammel komen te staan.

En dan is er nog de overheid, die, zoals vaker in Turkije, minder verlicht is. ,,De buren weten wel dat we een homohotel zijn'', zegt Ekrem. ,,We hebben wel al onze vergunningen natuurlijk, maar we hebben nooit tegen ambtenaren gezegd wat voor hun hotel we zijn. Je weet nooit wat daar voor problemen uit kunnen voortkomen.''