Gevaar kweekvis overdreven

Eén of twee keer per week vis eten is goed voor iedereen. Maar vrouwen die kinderen willen krijgen doen er goed aan vis te eten waar weinig kwik of andere verontreiniging in zit. Veel kwik zit in roofvissen als tonijn, zwaardvis en haai. Is die boodschap te ingewikkeld, dan is het advies: iedereen wekelijks vis.

Dat is de conclusie uit een pak van vijf wetenschappelijke artikelen die gisteren verschenen in het American Journal of Preventive Medicine, waarin voor het eerst de gezonde en schadelijke effecten van vis op eenduidige manier tegen elkaar zijn afgewogen. De artikelen komen allemaal van het Harvard Center for Risk Analysis, een groep van Harvard University die heldere wetenschappelijke analyses voor maatschappelijk en politiek gebruik aanbiedt.

De onderzoekers veegden alle bestaande onderzoeken naar de gezondheid en schadelijkheid van vis bij elkaar en verwerkten de uitkomsten volgens dezelfde methode. Vis voorkomt hartziekten door de gezonde visvetzuren, maar vis bevat ook vaak verontreinigingen met methylkwik en organische chloorverbindingen.

Aanleiding voor de analyse was een publicatie, begin januari 2004 in het meestal gedegen wetenschappelijke tijdschrift Science, waarin de conclusie stond dat ,,het eten van gekweekte Atlantische zalm een gezondheidsrisico kan veroorzaken dat afbreuk doet aan de gezonde effecten van vis''. In het Science-artikel stond dat de aan de Europese kusten gekweekte zalm veel meer organische verontreiniging bevat als wilde zalm.

,,Die publicatie'', schrijft hoogleraar voeding en epidemiologie dr. Walter Willet van Harvard University in de inleiding bij de nu verschenen analyse, ,,was bijzonder verontrustend, waarschijnlijk zelfs onverantwoordelijk omdat de veronderstelde gezondheidseffecten erg klein waren en gebaseerd op hypothetische berekeningen.'' De Science-publicatie kreeg echter zoveel aandacht ,,dat hij waarschijnlijk een vermindering van de visconsumptie veroorzaakte'', schrijft Willet en ,,waarschijnlijk een aantal vermijdbare sterfgevallen veroorzaakte.''

In de analyse van de Harvard-onderzoekers verdwijnt de organische verontreiniging van de gekweekte zalm volledig in de ruis. Objectief afgewogen tegen andere effecten speelt die verontreiniging geen rol. De resultaten zijn gebruikt om vijf scenario's door te rekenen. De meeste gezondheidswinst geeft het model waarin iedereen, behalve vrouwen in de vruchtbare leeftijd, zich aan de richtlijn houdt om meer (één à twee maal per week) vis te eten dan nu gebruikelijk. De vrees is alleen dat die boodschap te ingewikkeld is en dat een verwijzing naar gevaren voor vruchtbare vrouwen leidt tot een lagere visconsumptie door iedereen. De Amerikaanse aanbeveling komt ongeveer overeen met wat de Nederlandse voedingskundigen aanbevelen. Zwangere vrouwen krijgen hier en daar aanbevolen wat minder vis te eten, vaak met een verwijzing naar de verontreinigde zalm. Maar die speelt dus geen rol.