`Zonder informatie geen laissez-passer'

Vertrouwelijke gegevens over asielzoekers worden bij uitzetting aan de landen van herkomst verstrekt. ,,Zonder die gegevens kan de vluchteling niet terugkeren.''

Nederland verstrekt standaard vertrouwelijke informatie over uitgeprocedeerde asielzoekers aan zeker twaalf landen van herkomst, waaronder Congo, Angolo, Armenië, Soedan en Azerbeidzjan. Dat bevestigt Jan Mulder, die van 1996 tot 2000 directeur van het vertrekcentrum in Ter Apel was en tot 2002 verantwoordelijk voor de terugkeer van asielzoekers bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).

Op het formulier waarop hun vingerafdrukken staan en die hun identiteit vaststellen, staat tevens dat ze om redenen van asiel Nederland zijn binnengekomen, aldus Mulder. Dat formulier, dat bij binnenkomst in Nederland wordt ingevuld, gaat volgens hem altijd naar de autoriteiten in zeker twaalf landen van herkomst voor het verstrekken van een laissez-passer voor de terugkeer van de vluchteling. ,,Geeft Nederland deze informatie niet dan zijn deze landen niet bereid om hun onderdanen terug te nemen'', aldus Mulder. De voormalig directeur van het vertrekcentrum in Ter Apel kwam gisteren in het nieuws naar aanleiding van een uitzending van het actualiteitenprogramma Netwerk, waarin documenten werden getoond die bewijzen dat in de periode van 1999 tot 2001 de asielachtergrond van Congolezen is gemeld aan de Congolese ambassade in Den Haag. Eerder toonde Netwerk al documenten uit 2004.

U zegt dus eigenlijk dat de Tweede Kamer naïef is als hij denkt dat de asielachtergrond van vluchtelingen nooit wordt gemeld bij de aanvraag van een laissez-passer?

,,Dat klopt. Niet-democratische regimes eisen informatie over de reden waarom de man of vrouw in kwestie in Nederland is en niet over uitreispapieren beschikt. Verstrekt Nederland die gegevens niet, dan kan de vluchteling niet terugkeren. Wel heb ik de indruk dat sinds het aantreden van het kabinet Balkenende-II de vraag of een asielzoeker na terugkeer in zijn land van herkomst mogelijk wordt vervolgd, nog verder ondergeschikt wordt gemaakt aan de politiek wil om zoveel mogelijk vluchtelingen terug te sturen.''

Maar waarom komt u nu pas met deze informatie. U hebt hier toch jarenlang zelf aan meegewerkt?

,,Ik ben geen klokkenluider. Als je zelf midden in een proces zit, ben je niet geneigd om de zaken waarmee je het niet eens bent, naar buiten te brengen. Maar ik heb intern nooit onder stoelen of banken gestoken dat hierdoor de veiligheid van teruggestuurde asielzoekers in het geding is.''

Door informatie over de asielachtergrond te verstrekken riskeert Nederland dus willens en wetens dat uitgeprocedeerde asielzoekers in het land van herkomst de kans lopen te worden opgesloten, mishandeld of vermoord?''

,,Dat is inderdaad de realiteit. En dat acht ik onaanvaardbaar. Maar de werkelijkheid is ook dat landen het recht hebben om te weten aan wie ze een laisser-passez geven. Het probleem is evenwel dat in niet-democratische landen die informatie tegen de vluchteling wordt gebruikt. Wie het regime kritiseert in het eigen land is al verdacht. Wie dat in het buitenland doet wordt vaak als een landverrader beschouwt, die gestraft moet worden.''

Niet Nederland maar de landen van herkomst bepalen dus welke informatie over vluchtelingen worden verstrekt voor het afgeven van een laissez-passer?

,,De zogeheten fingerslips, waarop dus ook staat dat de vluchteling in kwestie asiel heeft aangevraagd in Nederland, gaan naar landen die hun onderdanen anders niet terugnemen. De landen die daar niet expliciet om vragen krijgen die informatie niet.''