Rechters Europees bijgeschoold

De Brit Stuart Alford en de Nederlander Mischa Wladimiroff hielpen bij de opleiding van Iraakse rechters en aanklagers. ,,Ze willen onpartijdig zijn.''

De rechters die vanochtend de Iraakse rechtszaal betraden waar Saddam Hussein terechtstaat, werden de afgelopen maanden door Europese collega-juristen opgeleid. De Nederlander Mischa Wladimiroff en de Brit Stuart Alford van de orde voor advocaten, de International Bar Association, waren aanwezig bij de trainingen, die onder meer bestonden uit neprechtszaken (zogenoemde mootcourts) en lessen in het schrijven van uitspraken. Twintig Iraakse rechters en 23 aanklagers namen deel aan de opleiding. De International Bar Association was benaderd door de regeringen van Groot-Brittannië en Australië.

,,Het zijn allemaal ervaren rechters, die jaren onder het Iraaks recht hebben gewerkt, die nu zitting hebben in dit nationale tribunaal'', vertelt Wladimiroff. Hij hamert erop dat het proces tegen Saddam Hussein een binnenlandse aangelegenheid is. ,,We hebben ons vooral gericht op het op niveau brengen van hun kennis over tribunalen. Tijdens de training leerden ze daarmee werken, maar zij bepalen wat ze vinden.''

,,Het Iraakse systeem is niet achterlijk, zoals velen denken'', zegt Alford. ,,Het is gebaseerd op het continentale rechtssysteem zoals dat bijvoorbeeld in Frankrijk bestaat en kent geen juryrechtspraak, zoals we in de VS of Groot-Brittannië hebben. Bij de rechters en aanklager ontbrak het aan kennis en wetgeving over bijvoorbeeld genocide en misdaden tegen de menselijkheid.''

Onder druk van de Amerikanen is in de afgelopen maanden wel de Iraakse wetgeving aangevuld, zeggen beiden. Wladimiroff spreekt van ,,disharmonie'' en ,,gekke aanhangsels''. ,,De Irakezen hebben hier nooit adequaat mee gewerkt.''

De grootste vraag is of de Iraakse rechters onpartijdig en onbevangen zullen zijn. Alford benadrukt dat volgens hem de intentie er in elk geval is. ,,Ze willen zo onpartijdig mogelijk zijn. Misschien zal het heel anders zijn door de druk van het proces en het feit dat ze Saddam zien. We weten niet hoe het in de praktijk zal uitpakken, maar ik weet dat ze dit vreselijk graag goed en zorgvuldig willen doen.''

Ook Wladimiroff meent dat de praktijk moet uitwijzen of de rechters onpartijdig zullen zijn: ,,Een proces heeft altijd een eigen dynamiek, denk aan Milošević. Welke advocaat zal Saddam bijvoorbeeld verdedigen? Je kunt je dezelfde vraag stellen over 1945. Heeft [NSB-leider, red.] Mussert wel een eerlijk proces gekregen? Het enige dat de Irakezen kunnen doen, is zo goed mogelijk het principe van impartiality uitvoeren. En de geschiedenis zal leren of dat ook is gelukt.''