Menhir met minicomputer

Bij de van de Frankfurter boekenbeurs is Korea themaland. Heel Korea? Nee, het Noorden kwam niet mee.

Kulturnation Korea' heette het themaland van de Frankfurter Buchmesse gisteren in de welkomsttoespraak van de burgemeester van Frankfurt. Zuid-Korea heeft 700 grote uitgevers, is trots op een speciale boekenstad met 70 duizend inwoners, staat volgens de minister-president in de top-7 van boekproducerende landen, en ontdekte 70 jaar vóór Gutenberg de boekdrukkunst.

Toch presenteert het zich bescheiden: met een verwijzing naar de Boeddhistische monniken die in 1377 het drukken met metalen letters uitvonden (en het recept in een kluis legden) kozen de Koreanen als motto voor hun tentoonstelling op de beurs: `Ze overschreden grenzen, maar wisten niet wat ze deden.'

Korea presenteert zich bovendien maar voor de helft, want anders dan gehoopt werd, heeft het communistische noorden geen afvaardiging naar Frankfurt gestuurd. De meeste speeches bij de opening van de Buchmesse stonden dan ook in het teken van de deling, die al duurt sinds het begin van de Koude Oorlog (1948). De Duitse sprekers, onder wie de nieuwe directeur van de boekenbeurs Jürgen Boos, trokken parallellen met de deling van Duitsland (1945-1989) en spraken de hoop uit dat het snel tot een Wiedervereinigung zou komen.

De 72-jarige dichter Ko Un, wiens naam een week geleden rondzong als belangrijke kandidaat voor de Nobelprijs, zag een lichtpuntje in het feit dat 200 schrijvers uit Noord en Zuid onlangs een begin hadden gemaakt met een Koreaans woordenboek. Ter relativering onderstreepte hij dat Korea het de hele 20ste eeuw moeilijk had gehad: toen hij geboren werd, zuchtte het land al decennia onder Japanse onderdrukking en mocht de taal niet eens gesproken worden.

De presentatie van Korea, in het centrale paviljoen van de Buchmesse, wordt gedomineerd door een soort menhirveld van puntige rotsen. Iedere steen heeft een ijzeren stellage om zich heen waar boeken op liggen en bijbehorende Samsung-minicomputers met informatie. Het bedoelde contrast tussen moderniteit en traditie wordt nog versterkt door de state-of-the-art-tentoonstelling van oude Koreaanse boekdrukkunst en de armoedig aandoende, meer dan levensgrote grijze-pixelportretten van Ko Un, Hwang Sok-yon (gisteren geïnterviewd op deze pagina) en tien in Nederland onbekende schrijvers.

De Koreaanse menhirs herinneren ook onbedoeld aan een van de vele andere evenementen die de Buchmesse te wachten staan: de officiële Duitse presentatie van het nieuwe avontuur van Asterix en Obelix in aanwezigheid tekenaar Albert Uderzo. Dat het 33ste deel van de serie inmiddels alom is gekraakt wegens een scenariozwakte waartegen geen toverdrank gewassen is, mag de pret niet drukken. In de speciale striphal op het beurscomplex zal Uderzo vrijdag live chatten met zijn fans en in discussie gaan met zijn vertalers. Wie liever actuele stripgrootheden ziet, kan in `Faszination Comic' ook Craig Thompson (stripmaker van het jaar dankzij het ook in Nederland vertaalde Blankets) en de Iraanse documentairestripmaker Marjane Satrapi ontmoeten.

Over het elektronische boek, tien jaar lang het stokpaardje van de organisatoren van de Buchmesse, werd tijdens de officiële opening opvallend genoeg niets gezegd (net als over de vaste boekenprijs). Maar aan andere trends in het moderne uitgeven zijn aparte programma's gewijd: computerspellen, het luisterboek (dé groeimarkt in Duitsland), het voetbalboek (wegens het WK voetbal in 2006) en de literatuur over Oost-Westtegenstellingen (ook naar aanleiding van de Vredesprijs van de Duitse boekhandel, die zondag aan de Turkse schrijver Orhan Pamuk wordt uitgereikt).

De 57ste Buchmesse heeft meer dan 7200 exposanten uit 101 landen (waarvan 168 uit Nederland). Er worden bijna 400 duizend verschillende boeken aan de man gebracht, en 104 duizend nieuwe titels. In elke hal word je voortdurend herinnerd aan de uitspraak van Confucius die door de Koreanen te pas en te onpas wordt geciteerd: `Wie maar één dag verzuimt te lezen, hem groeien de dorens in de mond.'