Het hele pensioen straks op een rij

Drie jaar na een baanbrekende actie van de Consumentenbond is één overzicht met alle pensioenrechten nabij. Maar dat is slechts één stap.

Ook de baas was de klos. FNV-voorzitter Agnes Jongerius is toponderhandelaar over arbeidsvoorwaarden, zoals pensioenen, maar wel een werknemer in loondienst. Zij spaart bij haar werkgever voor pensioen, zoals 6,5 miljoen andere werknemers.

Wat kan er misgaan met een pensioenoverzicht, in dit geval van het eigen FNV Pensioenfonds? Op het overzicht dat zij onlangs kreeg, stonden twee dienstjaren, vertelde Jongerius vorige week op het Nationaal Pensioendebat. Terwijl zij toch al sinds 1987 voor een FNV-bond werkt, zo blijkt uit de FNV-website. Toen zij bij de afdeling personeelszaken om opheldering vroeg, was ze de eerste. ,,Verder had niemand het kennelijk gelezen.'' Zij kwalificeerde het overzicht als ,,een grote puinhoop''.

Ook voor haar gloort verandering.

Drie jaar geleden voerde de Consumentenbond een pensioencampagne: zeg wat u vindt over uw pensioeninformatie. De actie viel samen met het begin van de pensioencrisis: na koersverliezen op de beurs, jarenlang te lage pensioenpremies en strenger toezicht moesten de pensioenfondsen de tering naar de nering zetten. Het welvaartsvaste karakter van pensioenen bleek geen ijzeren zekerheid, maar een onverplichte bijdrage.

Eind 2003 hield de bond nog een keer een pensioenactie.

Een van de aanbevelingen uit 2002 komt nu binnen handbereik: de pensioenfondsen en verzekeraars die in totaal 22.000 verschillende pensioenregelingen uitvoeren, komen in 2007 met hun eerste uniforme pensioenoverzicht over de stand per eind 2006.

Het wordt één A4'tje, aan beide kanten bedrukt, met nog wat pagina's tekst en uitleg. Het nieuwe eenvormige overzicht is het resultaat van drie jaar praten, puzzelen en proefdraaien op consumenten. De invoering was al eerder gepland, en weer vooruitgeschoven.

De tijd dringt. De pensioenwet die minister De Geus (Sociale Zaken, CDA) nog door het parlement moet loodsen, legt de pensioenuitvoerders expliciete verplichtingen op voor betere communicatie met hun klanten. Zij moeten nu al expliciet aangeven hoe welvaartsvast het pensioen is: altijd, of onder omstandigheden niet.

Bovendien: de financiële belangen zijn groot, heel groot. Negen van de tien werknemers sparen voor hun pensioen bovenop de AOW bij hun werkgever. Het geld dat in de pensioenrechten zit, is meestal meer dan alle andere bezittingen van een huishouden.

Hoe groot de financiële belangen ook zijn, de kennis en kunde van werknemers blijkt meestal gering te zijn. Slechts een op de zes werknemers is goed op de hoogte van zijn pensioen.

Het jaarlijkse overzicht over de opgebouwde pensioenrechten is tevens een bron van irritatie. Werknemers klaagden bij de Consumentenbond over het jargon en de onvergelijkbaarheid van de overzichten. De opgave van de echtgenoot bij de ene werkgever is soms moeilijk te rijmen met die voor de werkende partner bij een andere werkgever.

Het uniforme overzicht brengt een andere aanbeveling uit de campagne van de Consumentenbond weer een klein stapje dichterbij: een nationaal register. Daarin kan elke Nederlander opzoeken hoeveel pensioenrechten hij heeft opgebouwd bij, wellicht, meerdere werkgevers en wat de waarde is van zijn individuele polissen bij verzekeraars. Over zo'n register wordt ook al jaren gepraat, maar veel verder zijn de beheerders van uw oudedagsvoorzieningen nog niet gekomen.

De Consumentenbond is inmiddels afgestapt van het woord register, en pleit nu voor het `Deense model'. Een werknemer kan daar via een website al zijn pensioenrechten raadplegen.

Twee klantenwensen uit 2002 worden echter met het uniforme overzicht niet vervuld: duidelijkheid over de AOW en vermelding van netto bedragen. Staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zaken herhaalde onlangs de mantra dat het onverantwoord is om aan de AOW ,,te morrelen''. Hij wilde de 70 procent van de Nederlanders geruststellen die voor de bestendigheid van de AOW vrezen. Maar vermelding van de AOW op het overzicht lijkt te veel op een recht, dat desnoods via de rechter afgedwongen kan worden.

En de pensioenwereld blijft uitgaan van bruto bedragen. Zij redeneert: wie kan toekomstige belastingtarieven voorspellen?