Farmaceuten maken overuren door vogelgriep

Farmaceuten als Akzo Nobel en Roche ontwikkelen vaccins tegen de vogelgriep. Als die overslaat op de mens, is de voorraad medicijnen in de wereld veel te klein.

Naarmate de dreiging van vogelgriep toeneemt, ontwikkelen steeds meer farmaceuten middelen die de mens moeten beschermen tegen het virus. Het Zwitserse Roche en het Britse GlaxoSmithKline hadden al een middel dat het virus afremt. Gisteren maakte Akzo Nobel bekend dat het binnen een half jaar met behulp van celkweek een vaccin kan maken dat de mens moet beschermen tegen de vogelgriep. Een nieuwe manier van productie, die voordelen biedt boven de normale bereidingswijze op basis van vogeleieren, voor als de aanlevering daarvan door de vogelgriep zou stagneren.

Dat enkele grote farmaceuten zich op deze middelen hebben gestort, wil niet zeggen dat de wereld de komst van de vogelgriep en de eventuele besmetting van mensen nu met een gerust hart tegemoet kan zien, al onderstrepen alle partijen dat de kans dat het virus overslaat op de mens gering is. Het nieuwe middel van Akzo bijvoorbeeld zal niet op korte termijn verkrijgbaar zijn in de apotheek: het vaccin moet eerst enkele jaren worden getest, conform Europese regelgeving. ,,Als de vogelgriep volgend jaar toeslaat bij de mens, dan kunnen we alleen maar hopen dat Brussel flexibeler omgaat met de testeisen, waardoor het vaccin sneller op de markt kan komen'', zegt directielid Bram van Dijck van Akzo-dochter Nobilon, dat onder meer griepvaccins maakt en al een veterinair vogelgriepvaccin heeft.

Ook Roche en GlaxoSmithKline, die al wel verkoopbare producten hebben – waarvan Tamiflu en Relenza de bekendste zijn – zijn nu niet in staat om voldoende mensen te beschermen tegen vogelgriep. De productiecapaciteit is bij lange na niet toereikend om een groot deel van de wereldbevolking te kunnen voorzien van medicijnen, ook al heeft Roche de productie vorig jaar al verviervoudigd. Toch is de voorraad in de VS slechts genoeg voor 1 procent van de Amerikaanse bevolking. Deze week heeft Roche wel besloten mogelijk sublicenties uit te geven om de productie te verhogen en in de VS een fabriek bij te bouwen, waardoor het aantal productievestigingen van het farmacieconcern wereldwijd op twaalf komt. Maar dan nog: de productie van griepmiddelen is uiterst complex en kost een jaar.

Roche heeft inmiddels met vijftien nationale overheden in vooral West-Europa contracten gesloten voor de levering van Tamiflu. Ook met de Nederlandse regering: Roche zal nog voor eind 2005 zorgen dat er genoeg medicijnen voorradig zijn voor het geval 20 procent van de Nederlanders ziek wordt.

In 2006 en 2007 wordt die voorraad aangevuld tot 30 procent. Dat percentage is gebaseerd op de ervaring dat bij pandemieën circa 30 procent van de bevolking ziek wordt.

Lopen de farmaceuten niet een groot risico met het opvoeren van de productie van middelen tegen vogelgriep bij de mens als de gevreesde pandemie uitblijft? Nee, zeggen de concerns. ,,De angst voor de uitbraak van een wereldwijde epidemie doet de vraag, en dus de verkoop, nu al sterk stijgen'',aldus een woordvoerder van Roche. ,,Dat betreuren we, ook al zijn we een commercieel bedrijf, want de grote vraag kan een bedreiging worden voor de voorraad griepmiddel die we voor de normale seizoensgriep aanhouden.''

Ook Van Dijck van Akzo zegt dat de ontwikkeling van het vogelgriepvaccin niet voor niets is als de pandemie uitblijft of als het virus zodanig muteert dat het vaccin van Nobilon niet bruikbaar is. ,,Delen van het onderzoek kunnen we weer gebruiken voor andere influenzaprogramma's.''