Betty Schuurman

Een noeste Hollandse, dat is het type rol dat Betty Schuurman meestal wordt aangereikt. Jammer, want een vleugje magie is altijd aanwezig. Kijk maar naar Cinema invisible.

In Het mysterie van de sardine speelt Betty Schuurman een vrouw die al een heel leven achter de rug heeft en nu een nieuwe, wat excentrieke rol heeft aangenomen. Perfecte casting natuurlijk. Betty Schuurman is zo'n vrouw die in elke rol iets lijkt te verbergen en er heimelijk kuiltjes in haar wangen over lacht. In een surrealistische film, zoals Het mysterie van de sardine (Erik van Zuylen, 2005), of zoals Het boek, de film die Kees Hin maakte in het kader van het project Cinema invisible (vanaf deze week in de bioscoop), is Schuurman dan ook helemaal op haar plaats als die schijnbaar doodgewone vrouw die achter je rug op een bezemsteel klimt of in een glazen koets stapt.

Grappig eigenlijk dat Schuurman (geboren in Edam, 1962 als nakomertje in een gezin met louter zonen) de filmwereld, na kleine rollen in Bekentenissen (Dorothée van den Berghe, 1993) en De Schaduwlopers (Peter Dop, 1995), binnenzeilde als de kurkdroge Rotterdamse moeder Joba Katadreuffe in Karakter (Mike van Diem, 1997). Ze vertelde in een interview met Het Parool dat ze moeite had gevoeld met de hardheid van haar personage. ,,Ik probeerde op de set almaar kwetsbaarheid uit te wasemen en dan werd ik onmiddellijk weer teruggefloten.'' Eén keer had ze het pleit gewonnen. Volgens het script stond Joba in elke scène af te wassen. ,,Op een dag ben ik daartegen gaan protesteren.'' Regisseur Van Diem was gezwicht. In de volgende scène mocht ze aardappels schillen.

De rol van oer-moeder (,,van die noeste Hollandse vrouwen die het gezin door alles heentrekken'') vervulde ze ook in De Tweeling (Ben Somboogaart, 2002), waar ze het gruwelijkste verraad mogelijk pleegt en zo de film zijn drama bezorgt. Ze speelt de pleegmoeder van Lotte die de briefwisseling met Lottes tweelingzus Anna onmogelijk maakt om haar pleegkind voor zichzelf te behouden. En ook in Staatsgevaarlijk, een tv-film uit 2005, is ze zo'n moeder die haar kind boven alles stelt en het daarmee te kort doet.

Het zijn meestal bijrollen die ze krijgt. Haar hoofdrollen liggen op het toneel, waar ze bij Hollandia Lulu en Medea speelde en vooral met regisseur Johan Simons triomfen vierde tot het moment dat ze een Theo d'Or won, de hoogste toneelonderscheiding, voor haar rol in de Leenane-trilogie in 2002.

Met film is het zover nog niet. Of het zover ooit komt? Ze weet, blijkens interviews, dat het echte glamoursucces niet voor haar soort actrices is weggelegd. ,,Je hebt jong, strak en talentvol. En je hebt rijp, sterk en tijdloos'', zei ze. ,,Met dat laatste knok ik nog een beetje voort.''

Maar er is nog hoop, voor haar, voor ons. In een interview met de Volkskrant zei ze: ,,Geef mij een personal assistent die mij in de markt plaatst en de mensen zullen wat beleven.'' Opzij voor La Schuurman.