Oudste stenen gebouw stond in Nijmegen

Nijmegen, de stad die zich al met de titel `oudste stad van Nederland' tooide, heeft nu ook de resten van het oudste stenen gebouw van Nederland. Archeologen van de gemeente Nijmegen hebben in het centrum op de St. Josephhof de stenen fundamenten gevonden van een gebouw uit 40 na Christus.

Op de plek van de opgravingen lag vroeger het Oppidum Batavorum, een nederzetting bij een Romeins legerkamp met onderkomens voor ambtenaren, herbergiers, winkeliers en veteranen. Ondanks de naam, Stad van de Bataven, hebben de archeologen geen reden om aan te nemen dat hier Bataven woonden. In de jaren tachtig van de vorige eeuw heeft de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek op de plek twee kleine opgravingen uitgevoerd. Hieruit kwam het beeld naar voren van een volgens Romeins plan gebouwde nederzetting met houten huizen op lange, smalle percelen.

De nu blootgelegde resten meten ongeveer vijftien bij twintig meter. De stenen fundamenten zijn ongeveer tachtig centimeter breed te breed voor eenvoudige houten muren. Waarschijnlijk waren de dikke muren gemaakt van aangestampt leem. Behalve de fundamenten hebben de archeologen ook veel dakpannen opgegraven.

Brandsporen op de muurresten maken het mogelijk dat het gebouw bij de opstand van de Bataven in 69 is verwoest. Probleem voor de archeologen is dat die brandsporen niet bij de dakpannen voorkomen. Ze weten ook nog niet welke functie het gebouw heeft gehad. Het kan een openbaar gebouw zijn geweest, maar ook de luxe woning van een hoge ambtenaar. De Nijmeegse archeologen constateerden wel dat bij de opgravingen in de jaren tachtig te snel te diep gegraven is, waardoor een deel van het gebouw ongezien verloren is gegaan. Een dieper liggende kelder is toen wel in kaart gebracht.

De vondst maakt duidelijk dat Oppidum Batavorum een stedelijke nederzetting met allure was. Daarop wijzen ook andere vondsten rond het gebouw zoals een bronzen lampje in de vorm van een sfinx, een type dat ook in Romeinse steden als Pompeji en Herculaneum in de mode was. Vanwege het stedelijke karakter verwachten de archeologen ook zaken als een forum en een tempel.

Mogelijk komen die later tevoorschijn, want de opgravingen duren nog tot maart volgend jaar. Daarna begint de bouw van 88 woningen en een parkeergarage. De architect van Mecanoo zal bij het ontwerp rekening houden met de vondsten.