Hells Angels zijn niet zomaar te verbieden

De Hells Angels zijn geen verboden criminele organisatie. Het OM wil wel, maar ,,de bewijsvoering is lastig''.

Het openbaar ministerie (OM) zei gisteren dat het niet de bedoeling is om de 45 gearresteerde Hells Angels aan te klagen als leden van een criminele organisatie. De mannen worden individueel vervolgd wegens verdenking van geweld, bedreiging, afpersing, en handel in wapens en verdovende middelen.

Maar Geert-Jan Knoops, advocaat en hoogleraar strafrecht en strafprocesrecht aan de Universiteit Utrecht, gaat ervan uit dat het OM toch zal proberen om de Hells Angels door de rechter te laten verbieden als een criminele organisatie. Volgens Theo de Roos, advocaat en hoogleraar strafrecht en strafprocesrecht in Tilburg, zal het OM er alles aan doen om dat voor elkaar te krijgen. ,,Wat zullen ze juichen als het lukt.'' Dat het nog niet is gebeurd, komt doordat de bewijsvoering zo lastig is.

De Tilburgse criminoloog Cyrille Fijnaut was de eerste in Nederland die de Hells Angels aanwees als `middelpunt' in internationale criminele `netwerken'. Hij deed dat in een van de deelrapporten van de parlementaire enquêtecommissie naar de IRT-affaire, in 1996. Maar hij noemde ze geen `criminele organisatie', en dat doet hij nu nog steeds niet. ,,In strafrechtelijke zin is dat een zeer vervelend begrip'', zegt hij.

Het probleem is de Grondwet, zegt Knoops. Die garandeert alle Nederlanders vrijheid van vereniging. Die vrijheid is ook vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Hells Angels mogen een motorclub hebben. En zo is bijvoorbeeld de gemeente Amsterdam altijd met hen omgegaan. Bij de oprichting, in 1975, kregen ze 170.000 gulden subsidie voor een clubhuis. Hells Angels, noteerde de raadscommissie voor jeugdzaken, zijn een `uiting van jongerencultuur'. Pas in 2004, nadat het OM een onderzoek tegen hen was begonnen, werd het contact verbroken. Dat de motorclub van de Hells Angels in feite misschien wel een duurzaam en gestructureerd samenwerkingsverband is, gericht op het plegen van misdrijven (artikel 140 Wetboek van Strafrecht) – dat is volgens Knoops bijna niet aan te tonen. ,,Je kunt zeggen dat déze mensen op dít moment voor díe feiten zo'n samenwerkingsverband hadden'', zegt hij. ,,Maar dat zegt niets over de toekomst. Het verband kan morgen weer anders zijn.''

Dus zit er volgens Knoops voor het OM weinig anders op dan te proberen om de Hells Angels die nu gearresteerd zijn, man voor man in verband te brengen met dezelfde strafbare feiten. En daarna te proberen een principiële uitspraak van de rechter te krijgen.

hoofdartikel pagina 7

`OM durft echte doel nog niet te zeggen'

,,Justitie zou het veel gemakkelijker krijgen'', zegt Knoops. ,,Ik heb meegemaakt dat iemand zeven feiten ten laste gelegd kreeg, de laatste was lidmaatschap van een criminele organisatie. Voor de eerste zes feiten werd hij vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. Voor de zevende werd hij veroordeeld.'' Het zou volgens Knoops afschrikwekkend kunnen werken als de Hells Angels een verboden criminele organisatie werden. ,,En dan maar hopen dat de boel vanzelf uit elkaar valt.''

In Amerika werden de Hells Angels in 1986 tot een georganiseerde criminele organisatie bestempeld, in het rapport The Impact van de President's Commission on Organized Crime. De Hells Angels maakten zich volgens die commissie schuldig aan drugshandel, wapenhandel, afpersing, diefstal en heling, brandstichting, overvallen en liquidaties – ook in opdracht. De regering van de Duitse deelstaat Nordrhein-Westfalen verbood de Hells Angels al in 1983. In Nederland duurde het tot 1993 tot de centrale recherche begon met een onderzoek naar de Amsterdamse afdeling van de Hells Angels.

Theo de Roos, de advocaat en hoogleraar van de Universiteit van Tilburg, zegt dat het OM nu niet openlijk durft te zeggen dat een veroordeling tot een criminele organisatie het achterliggende doel is van de arrestaties van gisteren. ,,Dat hebben ze wel afgeleerd, om op voorhand al zulke stellige dingen te zeggen.'' De afgang is groot als de zaak daarna stukloopt bij de rechter. ,,Maar de ambities zijn deze keer zeer hoog. Anders hadden ze er niet zo'n ongehoord grote logistieke operatie van gemaakt.''

In het persbericht dat het OM gisteren verspreidde, ziet Theo de Roos ook aanwijzingen dat het doel niet alleen de veroordeling van individuele Hells Angels is. Voormalige Hells Angels verklaren in dat persbericht dat het lidmaatschap van de club een ,,dure aangelegenheid'' is. Je kunt er niet bijhoren als je een normaal inkomen hebt. ,,Of je wilt of niet, je wordt crimineel'', zegt een van hen volgens het OM. Het OM schrijft ook dat zonder toestemming van de Hells Angels geen nieuwe motorclubs mogen worden opgericht. De Hells Angels worden zo volgens De Roos door het OM voorgesteld als een organisatie volgens de criteria van artikel 140: duurzaam, gestructureerd, gericht op het plegen van misdrijven.

De vraag, zegt De Roos, blijft hoe ver het openbaar ministerie nu zal komen? ,,Hoe bewijs je dat een legale club in zijn geheel crimineel is? Dat het geen groep binnen een groep is, bijvoorbeeld? Dat ook degene die achter de bar staat en degene die de kas beheert aan de activiteiten meedoen?''