Aanstekelijke charlatan in wedergeboorten

Na de apocalyptische jaren negentig werd het verdacht stil. Nu heeft Rusland er weer een: Grigori Grabovoi, een charlatan van buitengewoon absurd formaat.

De `nieuwe Christus', Grigori Grabovoi wekte sensatie toen de leiding van het Comité van Beslanmoeders zich tot zijn sekte DRUGG bekeerde. Grabovoi belooft hun vermoorde kinderen tot leven te wekken. Het moedercomité, dat de waarheid zoekt achter de bloedige gijzeling in het Noord-Ossetische Beslan, is in twee kampen uiteengevallen. Tegenstanders zien Grabovoi als een provocateur van de geheime dienst.

Onzin, zegt Beslanmoeder Anneta Goedijeva. Zij kocht deze zomer in Odessa een boek van Grabovoi en vroeg een ontmoeting. ,,Grabovoi is de enige die ons antwoord geeft op de vraag waarom onze kinderen stierven.'' Een bevredigender antwoord althans dan dat van de orthodoxe prelaat die haar uitlegde dat het bloedbad Gods straf was voor de wodkafabriek in de stad.

Volgens Grabovoi was de kindermoord een zoenoffer om de wereld te zuiveren. Na een betoog over harmonie en `liefdesvelden' deelde hij stickers met streepjescodes uit om Beslan te `coderen' en toekomstige rampen te voorkomen. Spoedig zouden de kinderen uit hun graven herrijzen, beloofde hij. ,,De wederopstanding begint in Beslan. Wij wachten daarop'', zegt Beslanmoeder Doedijeva.

Grigori Grabovoi heeft zijn jackpot gevonden. In de jaren negentig behoorde hij tot het leger pseudo-geleerden dat met wisselend succes overheidsgeld lospeuterde voor fantastische ontdekkingen. Zo testte hij vliegtuigen mentaal op gebreken, naar eigen zeggen ook dat van president Jeltsin. Bij ondergrondse kernproeven in Semipalatinsk zou hij met succes een `kristalmodule' hebben getest die nucleaire reacties absorbeert. ,,Het is bewezen: de techniek achter deze `krankzinnige theorie' werkt!'', juichte staatskrant Rossijskaja Gazeta in 2001.

Niet veel later bleek Grabovoi opeens de wedergekeerde Christus die doden opwekte: inmiddels zwerven er miljoenen over de aarde. Vijftig opwekkingstechnieken beheerst hij, waarvan techniek 47 de beste en techniek 19 de slechtste is. Deze lente voorspelde Grabovoi dat hij in 2008 president van Rusland wordt. ,,Mijn eerste wet: een verbod op de dood!'' Medio september volgde de massabijeenkomst in hotel Kosmos te Moskou, waar hij de Beslanmoeders als zijn jongste discipelen presenteerde.

Justitie onderzoekt zijn sekte, terwijl Grabovoi een toernee maakt langs de voorpagina's en talkshows. Woensdag zat hij in de populaire schreeuwshow `Laat ze Praten'. Psychiaters, priesters, politici en journalisten namen het daar op tegen de Heiland en zijn discipelen, onder wie de uit de dood herrezen Boris Pilptsjoek. Hij zou na drie dagen hartstilstand kerngezond uit het mortuarium zijn gestapt, maar bleek bij nader inzien slechts geveld door een `micro-infarct'. De studio veranderde, als altijd, in een loeiende maalstroom. Een priester vroeg Grabovoi de Bergrede te herhalen, een journalist daagde hem uit Lenin op te wekken, een Doemalid eiste dat hij terstond in de boeien werd geslagen en een psychiater krijste dat ,,een massapsychotische epidemie van ongekende omvang'' dreigde. En Grabovoi? Die bleef sereen, zoals het Christus betaamt.

Ook kranten hebben de grootste pret. Zo betaalde een journalist van Komsomolskaja Pravda Grabovoi 39.500 roebel (1.100 euro) om zijn dode broer tot leven te wekken. Voor dat bedrag lukt zoiets gegarandeerd, zij het dat de dode wel elders en in een andere vorm kan herrijzen. Grabovoi bekeek een foto, in werkelijkheid een compositiefoto van tien gezichten, en meldde dat deze `fotorobot' nu op het zuidelijk hafrond leefde. Ook Izvestija sprak met Christus, die het bloedbad van Beslan niet had voorkomen omdat hij die week de handen vol had aan twee satellieten die op een kernbasis dreigden neer te storten, zo bleek. Na afloop bood Grabovoi 25.000 dollar voor een positief artikel.

Voor deze krant blijkt dat bedrag helaas niet weggelegd, al organiseert de sekte DRUGG ter ere van ons wel een complete nep-persconferentie. Als we ons voor een interview melden in het `Sterrenhotel' blijkt de Heiland absent. Wel is er vandaag groot nieuws en zijn `alle massamedia' in het gebouw, meldt een medewerker ademloos. Het zaaltje zit vol dames met dure camera`s, het onderwerp blijkt Grabovoi's presidentscampagne (`Voor elke burger, jong en oud, maandelijks 12.000 roebel!') Al snel blijken alle aanwezigen sekteleden, die ons vanuit de ooghoeken in de gaten houden terwijl ze journalistje spelen.

Natuurkundige Edoeard Kroegljakov hoopt dat Grabovoi zijn hand overspeelt. Hij jaagt al vijf jaar op hem, heeft zijn claims geduldig onderzocht en verworpen: zogenaamde doctorstitels, dissertaties, certificaten en wondermachines. In 2001 richtte Kroeglajov een comité van sceptische wetenschappers op: toen had het ministerie van Rampenbestrijding nog astrologen in dienst om natuurrampen te voorspellen en financierde het leger een geheime eenheid paranormalen. ,,Er bestond een kongsi tussen pseudo-geleerden en massamedia die tegen betaling lovende artikelen schreven'', zegt Kroegljakov.

Inmiddels krijgt Kroegljakovs comité van de president, de Doema en gouverneurs steeds meer opdrachten om zwendelaars te ontmaskeren en neemt de serieuze pers antizwaartekrachtmachines en perpetuum mobiles minder serieus. ,,De ontwikkeling van Grabovoi van pseudo-wetenschapper tot genezer is typerend'', denkt Kroegljakov. ,,Nu er bij de overheid minder valt te halen, resteert het volk. Met onze groeiende economie is de markt voor heilanden en kwakzalvers ook steeds interessanter.'' De scepticus weet dat Grabovoi een `bureaucratisch dak' heeft, een bestuurder die hem beschermt. ,,Ik hoop dat hij nu zijn handen van hem aftrekt. Grabovoi gaat te ver.''