Viva la mamma: een opera als een soap-opera

Er kunnen jaren voorbijgaan zonder opera's over opdringerige zangeressenmoeders, zonder kluchtige schetsen over de perikelen achter de schermen van een opera. En dan opeens zijn het er twee in één jaar. De Nationale Reisopera bracht in maart L'Opera Seria (1769) van Florian Gassmann, het jonge operagezelschapje Opera Trionfo reist nu langs dertien theaters met de hilarische éénakter Viva la mamma ofwel Le Convenienze ed Inconvenienze Teatrali (1831) van Donizetti. De thematiek is precies hetzelfde: achter de schermen is opera net soapopera – volvet aangezette rancune, jaloezie en eerzucht incluis.

Opera Trionfo, dat drijft op het enthousiasme van initiatiefneemster Jeanne Companjen en de jonge, veelal Nederlandse operazangers die zij engageert, bestaat zeven jaar. Met Viva la mamma maakt het na de budgettair en artistiek iets magerder voorstelling van vorig jaar een glorieuze rentree in het kleinere zalen-circuit.

In een ideale situatie is kleinschalige opera een `trionfo' van grote effecten met minieme middelen. Dat is precies wat deze dijenkletsige Donizetti – het debuut van acteur Porgy Franssen als operaregisseur – biedt. De orkestpartituur is door meesterbewerker Bart Visman even economisch als effectvol uitgedund tot dertien partijen. Het uitstekende kamerorkest Domestica Rotterdam, samengesteld uit musici van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, klonk gisteravond in het Haagse Lucent Danstheater soms als een kleine fanfare, dan weer als een lyrisch strijkkwartet, al naar gelang de handeling verlangde.

Maar `handeling' is eigenlijk al een te groot woord voor Viva la mamma. Zangers kibbelen, de impresario is bezorgd, componist en librettist zuchten onder het juk van alle ruim bemeten ego's waaraan de opera uiteindelijk ook ten onder gaat. Maar de hoofdrol is niet weggelegd voor de prima donna met haar sterallures, maar voor de moeder van de 'seconda donna', een kenau van kleerkastformaat die (dus) wordt gezongen door een bas-bariton.

Donizetti omschreef Le Convenienze ed Inconvenienze Teatrali knipogend als een `dramma giocosa', maar het is gewoon een korte klucht, met alle enscenerings-gevaren vandien. Regisseur Porgy Franssen houdt de grens tussen flitsend en flauw echter knap in de hand, en laat de acht zangers de ruimte zelf een eigen draai te geven aan de personages. Naast sopranen Natalja Yakovleva (Daria) en Gonnie van Heugten en vier (!) baritons van wie met name de nog niet eens afgestudeerde Martijn Cornet (impresario) indruk maakt, is het bas Pieter Dirksen die de voorstelling draagt als de onuitstaanbaar bemoeizuchtige Mamma Agata; een moeder aller kloeken die dan ook kirrend met damestasje en al ten onder gaat.

Maar ondanks de flair van de zangers en de overtuigende, deels zelfs gezongen rol van Franssen als theaterdirecteur openbaart de scherpste humor van Viva la mamma zich niet op het podium maar in de orkestbak, waar Donizetti met valse noten, aanstellerige syncopen en treiterende trillers de draak steekt met het genre opera – en zichzelf.

Voorstelling: Viva la mamma door Opera Trionfo. Gezien: 16/10 Lucent Danstheater, Den Haag. Inl. www.operatrionfo.nl;

(023) 5290008.