Tegen wie vocht Poolse opa?

Donald Tusk, de favoriet in de race om het Poolse presidentschap, dreigt in de laatste week voor de verkiezingen alsnog in de problemen te raken door het bewogen oorlogsverleden van zijn grootvader. Uit nieuwe documenten uit Berlijn blijkt dat zijn opa in 1944 enkele maanden lid was van de Duitse Wehrmacht. Tusk had dit vorige week nog ontkend.

Tusk zei zaterdag dat hij nooit heeft geweten van de curieuze episode oorlogsverleden van zijn grootvader. Opa Tusk vocht aan het einde van de oorlog juist mee in de Poolse troepen aan geallieerde zijde. Eerder zat hij vast in Duitse concentratiekampen. Historici denken eensgezind dat Tusk senior lid is geworden van de Wehrmacht om weg te komen uit Duitsland en over te lopen naar het westen.

De affaire werd vorige week aangezwengeld door Jacek Kurski, campagneleider van Tusks rivaal Lech Kaczynski, die in de peilingen achterstaat. Kurski had ,,van goed bronnen'' vernomen dat opa Tusk ,,vrijwillig'' Wehrmachtsoldaat was geweest. Een doodzonde in een land dat tijdens de Duitse bezetting 20 procent van zijn bevolking verloor. Het kamp van Tusk deed het verhaal af als ,,totale onzin'' en ,,smerig''.

Ook de kiezer toonde zich verontwaardigd over de dubieuze campagnetechnieken van Kurski. In peilingen kreeg Tusk juist méér stemmen. Kurski werd ontslagen en Kaczynski bood excuses aan. Maar nu blijkt Kurski toch een beetje gelijk te hebben gehad. Opa was lid van de Wehrmacht, zij het bepaald niet vrijwillig.

De familie Tusk behoort tot de Kaszuben, een bevolkingsgroep in het noorden van Polen die door de nazi's goed genoeg werd geacht voor germanisering. Drie miljoen Kaszuben belandden op de zogenaamde Deutsche Volksliste. Voor jongens gold dienstplicht in de Wehrmacht. Dat opa Tusk zijn korte Wehrmachtloopbaan heeft verzwegen is niet vreemd: na de oorlog werden de Polen die op de Volksliste hadden gestaan doelwit van communistische repressie. Wehrmachtlidmaatschap gold daarbij als verzwarende omstandigheid.