Schrijver Pamuk: `woord genocide niet gebruikt'

De Turkse schrijver Orhan Pamuk heeft zich op televisie verdedigd tegen aantijgingen dat hij zijn land door het slijk zou hebben gehaald. In een vraaggesprek met een Zwitserse krant zei Pamuk eerder dit jaar dat ,,er 30.000 Koerden en 1 miljoen Armeniërs in deze gebieden (dwz. Turkije red.) zijn vermoord en alleen ik durf er over te praten''. Deze uitspraak kwam Pamuk op een proces te staan dat in december van start gaat.

Maar volgens Pamuk hebben velen het gewraakte interview verkeerd gelezen: ,,Ik zei niet: wij Turken hebben zoveel Armeniërs gedood. Ik heb het woord `genocide' niet gebruikt''. De officiële Turkse positie is dat er nooit een genocide onder Armeniërs heeft plaatsgehad aan het einde van het Ottomaanse Rijk.

De affaire rond Pamuk begint inmiddels binnen en buiten Turkije steeds meer ophef te veroorzaken. De Europese Unie, waarmee Turkije nu onderhandelt over lidmaatschap, is zeer ontstemd over de affaire. De Europese Commissaris voor de Uitbreiding, Olli Rehn, bracht onlangs een bezoek aan Pamuk en de Britse schrijver Salman Rushdie, die lange tijd moest onderduiken wegens doodsbedreigingen van radicale moslims, nam het in een Britse krant voor de Turk op. Als dit nu al zoveel losmaakt en het proces moet nog beginnen, berg je dan maar, schreef de bekende Turkse journalist Mehmet Ali Birand vorige week nog in een column.

Pamuk wordt vervolgd op basis van een artikel in het nieuwe Turkse Wetboek van Strafrecht dat verbiedt de `Turkse nationale identiteit' te beledigen. Het nieuwe wetboek was eind vorig jaar inzet van een knallende ruzie tussen Ankara en Brussel. De Turkse premier, Erdogan, wilde toen dat overspel in Turkije strafbaar zou worden hetgeen hem op een zware reprimande uit Brussel kwam te staan. Deze ruzie overschaduwde de tegelijkertijd ingevoerde, uiterst vage, artikelen over belediging van de Turkse identiteit.

Eerder al werd de Turks-Armeense journalist Hrant Dink op basis van hetzelfde artikel tot zes maanden voorwaardelijk veroordeeld. Dink had Armeniërs in een artikel opgeroepen afstand te nemen van het ,,Turkse gedeelte van hun bloed'' omdat dat hen ,,vergiftigt''. Volgens de Armeense Turk Dink zouden de Armeniërs zich moeten richten op de toekomst en dan met name op de nieuwe Armeense staat. Volgens de rechtbank zei Dink echter dat er ,,vergif'' zit in Turks bloed.