Pires geeft in duo met Castro toon aan

Voor de buitengewoon communicatieve Portugese pianiste Maria Joao Pires (1944), moet het leven als wereldberoemd solist soms een kwelling zijn. Steeds weer probeert ze te ontsnappen aan de formele bijkomstigheden van haar beroep. Ooit overnachtte ze na een concert in een camper op de Amsterdamse Bernard Zweerskade, omdat ze een hekel heeft aan hotelkamers. In jaren '90 vertoonde ze zich bij voorkeur als duo of trio op het podium, met violist Augustin Dumay en cellist Jian Wang. Bij haar vorige optreden in de serie Meesterpianisten stonden fauteuils op het podium. Daar dronk ze in de pauze thee terwijl het publiek haar vragen mocht komen stellen.

Gisteravond keer kwam Pires als pianoduo, met de Braziliaanse pianist Ricardo Castro (1964), die ze ruim tien jaar geleden leerde kennen. Hij doceert ook in Belgais, haar in de wildernis gelegen boerderij in Portugal, waar Pires pianostudenten van over de hele wereld lesgeeft.

Pires en Castro profileren zichzelf als musici met een diepgaande artistieke verwantschap, en geven hun formatie het aanzien van een onvermijdelijke lotsbestemming. Samen benaderen ze de muziek vanuit een lyrische bron. Want elke noot die Pires aanraakt gaat zingen, en Castro probeert haar daarin op beminnelijke wijze te evenaren. Maar Castro mist die onnavolgbare muzikaliteit en rijke verbeeldingskracht van Pires. Hij is een uitstekende `volger', maar zij geeft de toon aan.

In de Zes impromptus `Bilder aus Osten' van Schumann leverde het duo prachtig uitgebalanceerd samenspel, waarbij Pires de lage stemmen karaktervol opstuwde, terwijl Castro zong als een beschaafde troubadour. In beide Peer Gynt-suites van Grieg, wisselde het duo van rol. Nu leverde Castro soliede bassen, waarboven terwijl Pires in adembenemende klankkleuren het `verhaal' van de delen schetste.

In Schuberts Lebensstürme zorgde Pires in de laagte voor de vereiste commotie. Maar in Schuberts Fantasie in f had Castro toch te weinig muzikale kracht in huis om de spirituele Pires te kunnen evenaren. Zijn lage stemmen staken kleurloos af tegen de hallucinerende schittering van haar hoge stemmen.

Bij wijze van toegift speelden Pires en Castro duetten van o.a. Ravel en Mozart met Arthur (9) en Lucas Jussen (12), twee bloedmuzikale broertjes uit Hilversum, sinds kort bij Pires in de leer.

Concert: Maria Joao Pires & Ricardo Castro, piano. Gehoord: 16/10 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 4/12 20.00 uur.