`Geen concurrentie, geen goeie mensen'

De Tweede Kamer maximeerde vorige week de salarissen in de (semi)publieke sector. Erg snel en niet zo doordacht, zegt Hans Dijkstal, die het kabinet adviseert.

Ex-leider van de VVD Hans Dijkstal schoof afgelopen week als luisteraar aan bij het Nationaal Pensioendebat. Hij kwam inspiratie opdoen voor de commissie-Dijkstal, die het kabinet adviseert over beloningen van ministers en topmanagers in de (semi)publieke sector, en advies zal geven over de pensioenen van politieke ambtsdragers. De discussie over de beloningen kreeg vorige week een nieuwe impuls door de aangenomen motie van Tweede-Kamerlid Bert Bakker (D66) over begrenzing van de salarissen tot 130.000 euro van bestuurders in de semi-publieke sector, van ziekenhuizen tot woningcorporaties.

Wat vindt u van de motie Bakker?

,,The proof of the pudding is in the eating. De Tweede Kamer moet zich eerst uitspreken over de verhoging van de ministerssalarissen met 30 procent in de volgende kabinetsperiode. En daarna over de vraag of de top in de publiekrechtelijke zelfstandige bestuursorganen, zeg maar voormalige overheidsdiensten die zijn verzelfstandigd en op afstand van de ministeries zijn gezet, niet boven die ministerssalarissen mag uitkomen. Wat gaat de Kamer doen met de directeuren die nu meer verdienen? Van mij mogen die mensen hun geld houden, maar hoe legitimeert de Kamer dat per bestuursorgaan? Gaat de Kamer daarin heldentaal spreken? Ik moet het nog zien. De semi-overheid is een onduidelijk begrip, dan is het niet gemakkelijk een heldere lijn te trekken.''

En de particuliere bestuursorganen?

,,De publieke bestuursorganen komen voort uit de overheidsdienst. Maar de ziekenhuizen niet, bijvoorbeeld. Op welke rechtsgrond heeft de Tweede Kamer daar bemoeienis mee? Ziekenhuizen worden gefinancierd met particulier premiegeld en met overheidsgeld, al lijkt het premiegeld ook weer op overheidsgeld. Dat maakt het heel diffuus. En de elektriciteitsbedrijven? Heel interessant, maar die zijn wel geprivatiseerd. Woningcorporaties? Ook geprivatiseerd.''

Loopt de Kamer te hard van stapel?

,,Ik zie de gevoeligheden wel in de gezondheidszorg, maar als je niet kan concurreren met de markt krijg je geen goede mensen. Die escape moet je bij publieke bestuursorganen hebben, maar zeker bij private bestuursorganen.''

Denktanks als de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en de Sociaal-Economische Raad (SER) hebben politici in rapporten opgeroepen om het toezicht vanuit Den Haag op de organisaties in het maatschappelijk middenveld te stroomlijnen en minder aan micromanagement te doen. Wat vindt u wat dat betreft van deze ingreep in de loononderhandelingen?

,,Erg snel en niet helemaal doordacht. De grens van de bemoeienis wordt alsmaar verder gelegd naar de marktsector. Die regelt het zelf wel en de overheid regelt het dan vervolgens wel met de belasting op hoge inkomens.''

Welke gevolgen heeft de maximering van de salarissen?

,,Je moet de salarissen van de ministers omhoog brengen, niet omdat geld alles is voor die mensen, want dat is het niet, maar je moet zorgen dat je aantrekkingskracht op de arbeidsmarkt niet afbrokkelt anders heb je op lange termijn een probleem. Neem de belastingdienst, die klaagt dat jonge inspecteurs snel worden weggekocht door de fiscale adviesbureaus. Je moet daar toch een antwoord op vinden, al heb ik niet de indruk dat die krachten overal spelen. Zo'n lolletje is het bedrijfsleven ook niet.''

U bent ook actief als toezichthouder in de semi-publieke sector, hoe gaat u zelf met dit vraagstuk om?

,,Ik ben onder meer voorzitter van de raad van toezicht van Luchtverkeersleiding Nederland. Wij gaan straks naar de staatssecretaris toe om te bepalen of er meer ruimte moet zijn voor de directeur. Hij verdient nu een stukje meer dan een minister. Stel dat hij weggaat. Voor het vinden van een opvolger speelt Europese concurrentie een rol.''