`Alle veranderingen zijn vereenvoudigingen'

De oogst van de nieuwe spelling is één nieuwe regel, duizend veranderde woorden en tienduizend nieuwe woorden. We schrijven nu `ideeëloos'.

De eindverantwoordelijkheid voor de nieuwe Nederlandse spelling, die eergisteren werd ingevoerd, ligt bij het Comité van Ministers. Voor Nederland hebben minister Van der Hoeven (Onderwijs, CDA) en staatssecretaris Van der Laan (Onderwijs, D66) daar zitting in, voor Vlaanderen de ministers Vandenbroucke en Anciaux. Zij hebben voorstellen van de Werkgroep Spelling van de de Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren goedgekeurd.

Jeannine Beeken, projectleider spelling bij het Instituut voor Nederlandse Lexicologie, was secretaris van de Werkgroep Spelling. Ze is inhoudelijk zeer betrokken geweest bij het samenstellen van de nieuwe Woordenlijst.

Wat was het voornaamste doel dat de Werkgroep Spelling voor ogen stond?

,,We wilden zo min mogelijk inconsequenties. Dat betekende dat er nogal wat woorden moesten veranderen. We hebben goed nagedacht over de gevolgen. Sommige veranderingen hebben een enorme impact, maar het veranderen van de `paardebloemregel' heeft bijvoorbeeld maar 24 woorden van spelling doen wijzigen. Veel grotere impact heeft de regel dat alle woorden die van persoonsnamen zijn afgeleid, zoals reviaans of rembrandtesk, voortaan met een kleine letter worden geschreven. Maar we hebben onszelf telkens de vraag gesteld: is het een vereenvoudiging? Zo ja, dan hebben we een bepaalde regel doorgevoerd.''

Bent u niet bang dat sommige veranderingen te veel invloed hebben op het woordbeeld?

,,Het klopt dat woordbeelden veranderen, maar altijd volgens bepaalde regels. En die regels hebben we vereenvoudigd, zodat ze voor iedereen te begrijpen zouden moeten zijn. We wilden elke woordgroep, bestaande uit woorden met dezelfde kenmerken, zo groot mogelijk maken. Zodat zoveel mogelijk gelijksoortige woorden op dezelfde manier worden gespeld. Maar je moet ook grenzen trekken. Als we helemaal consequent hadden willen zijn, dan hadden we alle woorden met `au' en `ou' op dezelfde manier moeten spellen. Maar dat ging te ver. Er worden nauwelijks fouten gemaakt in woorden met `au' of `ou'.''

Veel Franse woorden verliezen hun accentteken. Schept het geen verwarring dat appèl in het vervolg als appel wordt geschreven?

,,Om te kijken of Franse woorden in het dagelijkse taalgebruik nog steeds met accenttekens worden geschreven, hebben we heel wat gegoogled. We wilden graag weten hoe internetgebruikers denken over de spelling van woorden. Daaruit bleek dat die accenttekens steeds minder worden gebruikt. En het blijkt dat `appel' helemaal geen verwarring oplevert. Als het in een bepaalde context wordt gebruikt, weten mensen precies wat je ermee bedoelt.''

Waarom wordt paardenbloem in het vervolg met tussen-n geschreven?

,,Mensen die dagelijks met de paardenbloem te maken hebben, zoals biologen, wilden massaal dat dat woord geen uitzondering meer zou vormen op de regel van de tussen-n. Daar hebben we naar geluisterd. In dit geval kon dat simpel, omdat het betekende dat we een uitzondering konden schrappen.''

Waarom moeten we nu `ideeëloos' schrijven, zonder tussen-n?

,,Heel simpel: het was het enige woord op -loos dat nog met een n werd geschreven. Het was gewoon een foutje uit de vorige Woordenlijst dat moest worden hersteld.''

Havo'er wordt havoër, maar vwo'er blijft hetzelfde. Waarom?

,,Havo is een letterwoord, een afkorting die als een gewoon woord wordt uitgesproken. Voor letterwoorden is bepaald dat ze aan andere woorden vast worden geschreven. Daardoor wordt het ook havoër. Vwo is geen letterwoord, maar een afkorting waarvan de letters apart worden uitgesproken. In dat geval volgt geen trema.''