Vliegen voor een cent

Vliegtickets bestaan er in alle soorten en maten. Wie slim is kan met `rondshoppen' veel geld besparen, ook op vluchten met gevestigde maatschappijen als KLM en Air France. Vliegen voor een cent kan ook, met het Ierse Ryanair.

Stel U moet voor zaken naar Parijs, in één dag op en neer. Daar hangt een prijskaartje aan. Vanaf Schiphol vliegen alleen KLM en Air France op Parijs. Aangezien de twee luchtvaartmaatschappijen sinds anderhalf jaar één bedrijf vormen, hanteren ze min of meer dezelfde tarieven. Een dagretour op het traject kost met KLM of Air France 511,42 euro, inclusief belasting en toeslagen.

Het kan behoorlijk goedkoper door twee aparte tickets te boeken. Laat ons 1 november als vertrekpunt nemen. Het eerste ticket met KLM, heeft als heenreis een ochtendvlucht vanaf Schiphol; de terugreis is bijvoorbeeld op 1 december. Het tweede ticket is een Air France-ticket, eveneens op 1 november vanaf vliegveld Parijs Charles de Gaulle (avondvlucht) en retour op 1 december. De kosten lopen dan wel uiteen tussen KLM en Air France: op de eigen website rekent KLM rekent 193,67 euro en Air France 273,58. Precies dezelfde tickets zijn ook te koop via vliegwinkel.nl en kosten dan respectievelijk 187,58 en 186,58, in totaal 374,16. U bespaart dus 137,33 euro én heeft een extra ticket ter beschikking. Dit is pas echt handig als u het zo kunt plannen dat u inderdaad op verschillende data afspraken kunt maken in Parijs en zo beide tickets zinvol kunt gebruiken. U bespaart dan fors en betaalt geen 1.009,34 voor twee keer heen en weer naar Parijs, maar slechts 331,34. Deze truc valt in principe toe te passen op elke bestemming met twee of meer maatschappijen aan weerszijden van de route. Nota bene: wellicht krijgt u hogere tarieven als u probeert te boeken; de goedkoopste tickets zijn dan al vergeven.

Onno Cats, handelaar in huiden te Oudenbosch, reist veel de wereld rond, met name naar het Verre Oosten en kent alle foefjes om goedkope tickets te krijgen. ,,Ik vlieg altijd vanaf Schiphol business class met KLM, maar de tickets schaf ik in Azië aan. Ik heb één keer een enkeltje naar Bangkok gekocht en sindsdien vlieg ik op jaarretours vanuit Bangkok naar Amsterdam. Dat scheelt heel veel.'' Cats rekent voor: hij betaalt ongeveer 2.000 euro voor zijn `omgekeerde' retourticket Bangkok-Amsterdam, bij KLM in Nederland kost een retourtje Amsterdam-Bangkok ruim 3.000 euro (beide tickets zijn business class). Een ticket op deze route kost bij Air France bijna 5.000 euro.

Bijkomend voordeel om de tickets in Bangkok te kopen is dat in Europa een aansluitende vlucht kan worden bijgeboekt, zonder extra kosten, legt Cats uit. ,,Ik kwam laatst terug uit Bangkok en moest vervolgens naar Verona. Dat had me anders 600 euro extra gekost, nu niets.''

Opvallend is dat via de websites van KLM en Air France geen ticket Bangkok-Amsterdam geboekt kan worden, alleen Nederlandse en Franse luchthavens worden gebruikt als vertrekpunt. Op de website Opodo (een samenwerking van tien luchtvaartmaatschappijen waaronder KLM en Air France) is het omgekeerde traject wel te boeken, tegen een tarief van 2.500 euro in de business class. Wie dus een beetje `rondshopt' in de wereld van Peter Stuyvesant kan veel geld verdienen.

KLM kondigde begin deze week aan dat de tarieven op veel bestemmingen buiten Europa ,,structureel'' worden verlaagd, per 30 oktober. Is dat ook zo? Ja en nee. Om te beginnen geldt het alleen voor de economy class. Voor de business class, waar de opbrengsten het hoogst liggen, blijven de tarieven gelijk. De enige aanpassing in de business class is de introductie van een tussenklasse: de `Holiday Fare', die minder ruime voorwaarden heeft dan het gewone business class-tarief. Zo is een minimum verblijf van zeven dagen vereist.

Voor economy class was bij KLM op een aantal trajecten inderdaad een lager tarief te vinden. Bijvoorbeeld op de route naar New York waar het goedkoopste ticket zakt van 362 euro (exclusief belasting en toeslagen) naar 299 en Peking: van 741 naar 549 euro. Maar er zijn ook bestemmingen die duurder worden, onder andere Johannesburg waarvoor de goedkoopste tickets nu nog variëren tussen 697 en 751 euro; over twee weken is dat tussen 699 en 849 euro.

Het boeken van de goedkoopste tickets gebeurt nog altijd op basis van `wie het eerst komt, het eerst maalt'. Wie achteraan in de rij staat betaalt het meeste. KLM verzekert dat er veel goedkope tickets zullen zijn en dat de sprong naar de volgende tariefgroep minder groot zal zijn dan voorheen. Maar hoeveel tickets er zijn tegen bodemtarief wil KLM niet zeggen. Erik Varwijk, directeur KLM Nederland, vergeleek de prijsverlagingen van zijn bedrijf deze week met die van Albert Heijn, wegens het structurele karakter. Die vergelijking gaat mank, want in de supermarkt betaalt de eerste klant net zoveel voor een liter melk als de laatste.

Het verschil tussen AH en KLM zit hem in de bedrijfsvoering. Een luchtvaartmaatschappij calculeert op basis van zogeheten yield management: de gemiddelde opbrengst per stoel die nodig is om winst te maken. Goedkope tickets zijn bedoeld om klanten te lokken, maar leveren geen winst op; ze worden daarom gecompenseerd door duurdere tickets. Passagiers die in economy class van een Boeing 737 op stoelen A,B en C zitten kunnen alle drie een verschillende prijs hebben betaald, de één compenseert het ticket van de ander, zonder het te weten. Het vinden van de juiste balans (het gemiddelde) is voor een luchtvaartmaatschappij het geheim van de smid.

Vliegen voor een cent kan ook, dat is geen reclamepraatje. De Ierse luchtvaartmaatschappij Ryanair, een zogenoemde prijsvechter, stunt regelmatig met tickets die weggaan voor 1 symbolische cent. Vanaf Eindhoven, de enige luchthaven in Nederland waar Ryanair op vliegt (naar zes bestemmingen), zijn op dit moment geen tickets van 0,01 te koop maar wel van 0,99. Een boeking voor eind februari 2006 naar Pisa leverde zonder mankeren een retourticket op van 1,98 euro. Let op: daar komen wel de luchthavenbelasing en toeslagen bovenop: 43,49 euro. Toch is de totaalprijs voor een ticket naar Pisa met 45,47 euro spotgoedkoop. Ter vergelijking: het bodemtarief voor een vlucht met KLM naar Pisa (vanaf Schiphol) is 293,22 euro inclusief toeslagen, zes keer zo duur.

Kan Ryanair met dergelijke stunts een beetje uit de voeten? Zeker, anders deden de Ieren het niet. Duidelijker nog: Ryanair is een van de meest winstgevende luchtvaartmaatschappijen ter wereld. Ook hier geldt het yield management: per vlucht zijn er slechts enkele zeer goedkope tickets. Dat wil niet zeggen dat de tarieven daarna snel oplopen. Prijzen van 5, 10 of 20 euro per enkele reis zijn heel gebruikelijk bij Ryanair. Het bedrijf kan dit doen door een extreem lage kostenstructuur (veel minder personeel dan bij KLM) en het vrijwel maximaal benutten van zijn vliegtuigen. Een ander voordeel voor Ryanair is de belastingafdracht van passagiers die niet komen opdagen.

Omdat de tickets zo goedkoop zijn is de `no show' (niet komen opdagen van passagiers) hoger dan bij dure maatschappijen. `Het is maar een paar euro', denkt de consument die zijn vlucht voorbij laat gaan wegens een opspelende pijnlijke kies of een onverwacht feestje. De consument heeft het recht om de belasting terug te vorderen, maar de administratiekosten zijn bijna even hoog. De meeste mensen ondernemen daarom geen actie. En dus houdt de maatschappij het geld, want zij hoeft geen belasting te betalen voor een passagier die niet heeft gevlogen.