Marcel Boekhoorn wordt lachend rijk

Vorige week ondertekende Marcel Boekhoorn de grootste transactie uit zijn nog jonge leven. Hij verkocht telecombedrijf Telfort aan grote broer KPN. Het leverde hem een half miljard op. Wie is de man die ,,sneller z'n creditcard trekt dan z'n schaduw''?

De banketbakkers van taarten.nl hadden het druk, vorige week. 1.700 slagroomtaarten had iemand besteld, en die moesten door het hele land bezorgd. Bij de advocaten- en notariskantoren Nauta Dutilh en Loyens Loeff, in Ouwehands Dierenpark en op de hoofdkantoren van Telfort en KPN Mobile. De taarten waren besteld door Marcel Boekhoorn, de man die dinsdag 4 oktober zijn aandelen in Telfort overdroeg aan KPN en zo een slordige half miljard euro verdiende. Diezelfde dag, Werelddierendag, hield dierenliefhebber Boekhoorn het feestje rond de grootste transactie uit zijn leven bescheiden. Hij nam zijn gezin mee uit eten. Later die week ontving hij de aftredende Telfort-directie en zijn eigen staf voor een diner bij hem thuis. Als aandenken aan de afgeronde verkoop schonk hij zijn gasten een bijzonder horloge, gegraveerd met een toekan, Boekhoorns lievelingsvogel.

Maar het echte feestje was gisteravond. Eveneens in huize Boekhoorn, in de bruine kroeg in de kelder. Daar vierde de investeerder de verkoop van het mobiele belbedrijf met zijn zestien beste vrienden: de jongens van zijn voetbalteam Oranje Blauw 4 uit Nijmegen, zijn broer Ruud, zijn twee zwagers Erik en René, zijn trouwe chauffeur Arnt, zijn schoonvader en zijn vader. De tap vloeide rijkelijk, uit de boxen schalde oerHollandse kroegmuziek, Een bossie rode rozen van zanger Alex het hardst, Boekhoorns favoriete lied.

Het was niet alleen de opbrengst voor de gastheer waarop gedronken werd. De genodigden profiteren zelf ook van de Telfort-deal. Via het investeringsvehikel Toeca BV laat Boekhoorn zijn dierbaren participeren in enkele van zijn investeringen, waaronder - zo bleek gisteravond - ook in Telfort. Naar verluidt - want ze houden het liever stil - kregen de vrienden van Boekhoorn gisteravond een paar ton uitgereikt; en ook een horloge met toekan.

,,Hij heeft een paar mensen in zijn hart gesloten'', zegt Boekhoorns beste vriend Martjo Siemons, ,,en die wil hij nu eenmaal graag laten delen in zijn financieel succes.'' Al jaren, want Siemons herinnert zich dat hij als puber al met `Mars' ging stappen van het geld dat hij verdiende met kaarten en het delegeren van krantenwijken. ,,Hij is altijd genereus geweest.'' Niet altijd voelen zijn vrienden zich er even gemakkelijk bij, erkent Siemons. ,,We gaan elk jaar met een groepje vrienden skiën in Oostenrijk. Daar maken we gewoon een pot. Maar we moeten hem wel in de gaten houden als de rekening komt. Marcel is net Lucky Luke; hij trekt z'n creditcard sneller dan z'n schaduw.''

Delen. Het is de meest genoemde en geroemde eigenschap van de succesvolle investeerder Marcel Boekhoorn. Uit de opbrengst van de Telfort-verkoop, per saldo 900 miljoen euro, worden meer mensen multimiljonair. Boekhoorn bezat sinds november vorig jaar 56 procent, de rest was in handen van participatiemaatschappij Greenfield Capital, de driekoppige Telfort-top (4,5 procent per persoon) en Boekhoorns naaste adviseurs.

Tot die laatste groep behoort de gevallen Ahold-topman Cees van der Hoeven. Tot grote verwondering van de zakenwereld nam Boekhoorn hem in september 2003 in dienst als adviseur. Dat hij zich, naar deze week bekend werd, volgend voorjaar voor de rechter moet verantwoorden voor het boekhoudschandaal bij Ahold, Boekhoorn trok zich er niets van aan. Tegenover zakenblad Quote verklaarde hij zijn keuze voor Van der Hoeven. ,,Met Cees duik ik de Champions League in.'' Ook was hem de omvang van zijn bedrijvenportfolio boven het hoofd gegroeid. In die tijd zat Boekhoorn in zestig bedrijven, met in totaal zo'n 8.000 werknemers. Daar zocht hij een zeer ervaren manager voor. Ook Van der Hoeven zou door de Telfort-verkoop enkele tientallen miljoenen hebben opgestreken.

De reden voor Boekhoorns kwistige strooien met aandelen is eenvoudig. ,,Je kansen van slagen nemen exponentieel toe, als iedereen er beter van wordt'', legde hij vorig jaar in Quote uit, nadat hij internetbedrijf NovaXess voor 37 miljoen euro had verkocht aan het Britse Easynet. Van die taart at ook Henk Buitenhuis mee, de voormalige bankier van Rabobank die Boekhoorn drie jaar geleden overnam van melkrobotfabriek Prolion. Buitenhuis was vorig jaar neergezet als operationeel directeur bij Telfort.

Het vriendenfonds Toeca stamt uit 1999, het jaar waarin Boekhoorn zijn eerste grote verkoop afrondde. Voor 350 miljoen gulden was de Bakker Bart Groep - een door Boekhoorn bij elkaar gebrachte combinatie van vijf bakkersbedrijven - verkocht aan het Duitse voedingsconcern Kamps.

In hetzelfde jaar was hij bijna permanent bezig met wat hij de `uitvinding van de eeuw' noemde, het Sloot Digital Coding System (SDCS) van uitvinder Jan Sloot. Deze elektrotechnicus had een compressietechniek ontwikkeld waarmee de capaciteit van computerchips gigantisch zou kunnen worden verhoogd: tientallen speelfilms op één chip. Boekhoorn was ervan overtuigd dat de vinding een revolutie teweeg zou brengen in de informatietechnologie. Boekhoorn investeerde een paar miljoen en bezat op enig moment een kwart van de aandelen in het tot FifthForce gedoopte bedrijf. Volgens een prognose van Boekhoorn zelf, zo blijkt uit een minutieuze reconstructie in het boek De Broncode van journalist Eric Smit, zou de waarde van het bedrijf na vijf jaar 24 miljard dollar bedragen.

Ook de jongens van Toeca rekenden zich rijk. ,,Wij hadden voor 1.000 gulden een kleine belangetje kunnen kopen'', vertelt boezemvriend Martjo Siemons. Tijdens een weekendje uit met het voetbalteam, in juni 1999, vloeide de champagne. Siemons had kort tevoren zelfs al wat verzilverd toen hij een klein plukje van zijn aandelen had doorverkocht. Hij had subiet een Saab cabriolet gekocht. Maar de grote miljoenen voor `de voetballers' en de miljarden voor Boekhoorn kwamen niet. Hartpatiënt Jan Sloot overleed een maand later, en nam de geheime werking van zijn uitvinding mee in z'n graf.

De sporter Boekhoorn kan slecht tegen zijn verlies. Bij Oranje Blauw heeft hij een grote verzameling rode kaarten opgebouwd, voornamelijk wegens praten tegen de scheidsrechter. Wanneer hij vroeger verloor met tafeltennis sloeg hij z'n batje in tweeën. In zaken kan hij er beter tegen. ,,Als iets niet lukt'', zegt voormalig accountant Albert Hoes, ,,dan slaat hij gemakkelijk het boek dicht, neemt z'n verlies en gaat door met andere dingen.'' Hoes was Boekhoorns leermeester bij Deloitte & Touche, het accountantskantoor waar Boekhoorn zijn loopbaan begon. Na de havo ging Boekhoorn naar de heao. Tijdens de opleiding liep hij een stage bij de accountants in Arnhem. De jonge Boekhoorn, twintig jaar oud, viel direct op bij zijn bazen. Hoes: ,,Marcel was zeer intelligent en razendsnel. Hij deed dingen in een kwartier, waar anderen een uur voor nodig hadden.''

Na het behalen van het heao-examen, in 1980, vertrok Boekhoorn met zijn vrouw Marlies voor een reis door Amerika. Na een paar maanden - ze zaten op Hawaii - was de buidel leeg. Boekhoorn kluste bij als ober om het hotel te kunnen betalen. Hij moest zijn vader bellen om de retourtickets aan te schaffen. ,,Dat heeft hij later ruimschoots terugbetaald'', zegt broer Ruud. Ook vader Boekhoorn neemt deel in het vriendenfonds Toeca. En, misschien nog wel belangrijker voor de supporter van voetbalclub NEC: Boekhoorn senior heeft de mooiste plek in de als kroeg ingerichte skybox van zijn zoon in het Goffertstadion.

NEC-voorzitter Hans van Delft omschrijft Boekhoorn als ,,een vermogende supporter die erg belangrijk is voor ons spelersfonds''. Het is een diplomatieke manier om te erkennen dat Boekhoorn de drijvende kracht is achter de grote aankopen van de laatste jaren. Een NEC-supporter op de fansite is even dankbaar als hoopvol: ,,Wij hebben Marcel. Hij bracht ons al [de spelers] Barreto, Niedzielan en [shirtsponsor] Telfort. Daar komt vast nog wat bij.''

Bij Deloitte & Touche, waar hij na zijn reis op verzoek van Albert Hoes was teruggekeerd, werd Boekhoorn in 1990 de jongste partner ooit: 31 jaar oud. Hij had zich er toegelegd op het begeleiden van fusies en overnames. Hoes: ,,Daar lag zijn hart. De financiële wereld had snel in de gaten dat hij talent had. Het werk kwam vanzelf zijn richting op.''

Na vier jaar besloot hij als fusie- en overnameadviseur voor zichzelf te beginnen. Hoes had het zien aankomen. ,,Boekhoorn heeft niet veel geduld, en hij wilde dolgraag zelf gaan ondernemen.'' Bovendien dacht hij volgens zijn patroon: Ik heb veel mensen schatrijk gemaakt, ik kan het net zo goed zelf doen. Met groot geloof in eigen kunnen doopte hij een van z'n eerste vennootschappen Bowolar BV: Boekhoorn wordt lachend rijk.

Maar zijn eerste missie, in april 1994, was weinig lachwekkend. Hij stapte als minderheidsaandeelhouder in bij de zieltogende kledingfabriek Naïef Mode uit Uden. Binnen acht maanden ging die failliet; Boekhoorn verloor 1,5 miljoen gulden en was technisch failliet. Het was de tijd dat hij zijn oude vriendenkring op waarde leerde schatten. ,,De banken'', zegt een van hen, ,,lieten hem vallen, maar wij hielden hem vrij in de kroeg.'' Uit de zakelijke bijnadoodervaring destilleerde de prille investeerder zijn latere handelswijze, die hij `De wet van Boekhoorn' noemde. Wie zorgt dat hij snel marktleider wordt - waarin dan ook - krijgt controle over de winstmarge, de inkoopprijs bij leveranciers en uiteindelijk ook over de verkoopprijs. Philip van Wijngaarden, zijn huidige juridische rechterhand, licht toe: ,,Winstmarge wil hij het liefst bereiken in de bovenkant van de winst-en-verliesrekening. Hij zoekt het liever in omzetverbetering dan in het snijden van de kosten.''

Na Naïef Mode ging het beter. Zijn eerste boekwinst pakte Boekhoorn op sigarenkisten- en deurenfabriek Picus in Eindhoven. Hij stapte in toen het slecht ging en verkocht zijn belang toen het beter ging. Later, toen er opnieuw de klad in kwam, kocht hij zich weer in. Picus Nederland ging in 2000 definitief failliet, maar toen had Boekhoorn het gezonde deel (sigarenkisten) er al uit getild.

De curator van Picus zit overigens al jaren achter Boekhoorn aan met een rekening van 0,5 miljoen euro voor een partij houtbewerkingsmachines die Boekhoorn in 1997 had overgenomen. Boekhoorn betwist de vordering en liet het op een rechtszaak aankomen. De rechtbank van Arnhem doet binnenkort uitspraak.

De verkoop van Telfort is voor advieskantoor Boekhoorn M&A de dertiende afgeronde koop- en verkooptransactie sinds de oprichting. Naast het brood van Bakker Bart en de sigarenkisten van Picus heeft de investeerder geld weten te verdienen aan een breed scala van fabrieksproducten: chocola, deuren, verf, kruiwagens, spuitbussen en lijm. De uitstapjes in internetverbindingen (NovaXess) en telecom (Telfort) passen daar geheel niet in. Boekhoorn kon er bij lange na geen marktleider mee worden. Toch wist hij daar relatief de grootste boekwinst op te maken. In Telfort stak hij ooit 35 miljoen euro, NovaXess kocht hij ooit voor 18.000 euro. Het is voor Bart van Elsland, de naamgever van Bakker Bart, de grootste kwaliteit van zijn voormalige zakenpartner: ,,Marcel kan als geen ander goedkoop inkopen, en duur verkopen.'' Meestal heeft hij al een koper in z'n hoofd als hij een bedrijf overneemt.

Van Wijngaarden herkent dat talent, maar benadrukt dat er ,,in de tussentijd wel iets gebeurt''. Telfort, bijvoorbeeld, zag volgens hem in de zes maanden dat Boekhoorn grootaandeelhouder was het aantal abonnees met 300.000 stijgen, bijna de helft van de totale aanwas in mobiele telefonie in Nederland en goed voor 200 miljoen euro extra omzet. Van Wijngaarden: ,,We zijn als een dolle deals gaan sluiten met alle grote belwinkels. Telfort was de pain in the ass van de grote jongens geworden. KPN móést ons wel kopen.'' Uit bewondering voor de succesvolle overname bedachten zijn naaste medewerkers een nieuwe naam voor Boekhoorns houdstermaatschappij waarin het Telfortbelang zat: Misweka BV, Marcel is wereldkampioen.

Het leven als investeerder houdt voor Boekhoorn niet op na Telfort. Hij heeft nog altijd een overvolle portefeuille (onder veel meer een pizzabodembakker, deurenfabrieken en verffabrieken), en zal altijd op zoek blijven naar interessante investeringen. Medewerker Van Wijngaarden verwacht evenmin lang stil te hoeven zitten. ,,Jammer dat dit verhaal vandaag al verschijnt. Er komen leuke dingen aan.''

Wat drijft Boekhoorn? Volgens Arie Bertram, een van de Bakker Bart-bakkers, is het Boekhoorns ambitie om ,,de grootste en de rijkste te zijn''. Ja, zegt ook Hoes, ,,ik geloof dat het met dat soort dingen een wedstrijd is. Als je eenmaal geld hebt, wil je meer.'' Maar, nuanceert zijn oude mentor, ,,Marcel is beslist geen geldwolf. Het gaat hem vooral om het spel. Hij is een geliefd speler, die niet alleen wil meedoen, maar ook wil winnen. Ook wil hij mooie dingen neerzetten.''

,,Nu hij zijn geld op orde heeft, wil hij verantwoord bezig zijn'', noemt Floris Koumans dat, ondernemer in natuurvriendelijke innovaties. Toen de oprichter van de Orange Pearl Innovation Group twee jaar geleden Boekhoorn vertelde toepassingen te hebben bedacht die kwetsbare zeedieren als dolfijnen, orka's en albatrossen kunnen beschermen tegen de nietsontziende visnetten van diepzeetrawlers, was hij meteen enthousiast en besloot te investeren. Koumans: ,,Maar het is geen liefdadigheid. Het moet wel renderen.''

Voor de dierenwereld heeft de houder van siervogels veel over. Vijf jaar geleden kocht hij voor z'n plezier Ouwehands Dierenpark in Rhenen. Niet alleen om de bijna failliete dierentuin van de ondergang te redden, maar ook om zijn verzamelwoede van exotische diersoorten te voeden. Hij verrijkte het park met zeldzame witte leeuwen, witte tijgers en witte krokodillen. Hoewel hij vaak persoonlijk naar China is afgereisd, is zijn poging om een pandabeer in te lijven vooralsnog niet gelukt.

Intussen kreeg Boekhoorn de dierentuin ook weer financieel gezond. Sinds twee jaar is Ouwehand winstgevend, beweert `creatief directeur' Remko Peters, ook een oude schoolmaat van Boekhoorn uit Nijmegen. ,,We hebben 900.000 bezoekers per jaar.'' Een van de succesvolle middelen om de dierentuin populair te maken bij de jeugd was het initiatief om er de kinder-soap Zoop op te nemen, alsook de film die eruit voortkwam, Zoop in Afrika. Boekhoorn is bedenker en financier van beide, zijn jongste dochter kreeg van regisseur Johan Nijenhuis een bijrol toebedeeld.

Ambitieuzer is Boekhoorns dierenplan in Dubai. Daar wil hij ,,de grootste dierentuin ter wereld'' bouwen, aldus Peters. ,,Met alle diersoorten die je maar kunt bedenken.'' Het plan, mede ontwikkeld door de kroonprins van het oliestaatje, Sheik Mohammed El Makhtoum, behelst een gebied van 2.500 hectare, waar ook luxe hotels en vakantievilla's moeten verrijzen. Peters: ,,Dat je wakker wordt en in het gezicht van een giraf staat te kijken.'' Nog deze maand verwacht Boekhoorn voor Zoobai groen licht uit Dubai te krijgen.

De feestmaand oktober is voor Boekhoorn sowieso nog niet voorbij. En zijn bestaan als investeerder evenmin. Morgen viert hij met zijn vrouw Marlies hun 24ste trouwdag. Over twee weken is Marcel Boekhoorn jarig. Hij wordt pas 46.

Marcel Boekhoorn wilde niet meewerken aan dit verhaal, omdat hij geen interviews geeft.