Kies bèta

Te weinig leerlingen kiezen een bètastudie (W&O, 9 okt). Over de oorzaken hiervan valt meer te zeggen. Ik noem er drie. Het gaat inderdaad, zoals Schreuder meldt, om langetermijnprocessen.

1.) Toen zo'n 15, 20 jaar geleden de winstgevendheid en shareholder value belangrijker werden voor het bedrijfsleven dan de maatschappelijke functie, gingen de fabrieken dicht voor de leerlingen. Tot die tijd kon een leraar een bedrijf bellen en vragen of hij over een paar maanden met een bus leerlingen langs mocht komen. Helaas, het excursietreintje bij de Hoogovens rijdt niet meer voor het voortgezet onderwijs, het Evoluon ging in 1989 dicht.

Leerlingen gaan meer de school uit dan vroeger, maar het zijn meestal `fun'-uitstapjes naar oorden zo ver mogelijk weg. Jetnet heeft een enthousiaste website, maar tot dusverre heeft het nog niet veel om het lijf.

2.) Rond 1990 werd ik als eerstegraads leraar natuurkunde de onderbouw uitgejaagd. De afschuwelijke schaalvergroting in het voortgezet onderwijs heeft consequenties, die nooit ter sprake komen. Eerstegraders werden vervangen door goedkopere tweedegraders. In de nieuwe mammoetscholen bleef er één amanuensis over voor 5 à 10 docenten. Uitdagend bètaonderwijs met veel practicum verdween daarmee uit de eerste drie schooljaren, ook voor vwo-leerlingen. Mede door de beroerde betaling (loonschaal 12 is ook voor veel eerstegraders vervangen door schaal 10) neemt het percentage bèta-academisch gevormden nog voortdurend af.

3.) Ook de invoering van de profielstructuur met de vernieuwing van de tweede fase heeft kwalijke gevolgen gehad. Vroeger kon de leerling een vakkenpakket kiezen met een door hem zelf gekozen zwaarte: meer of minder bètavakken. Het N&T-profiel met de reputatie `moeilijk' wordt nu vermeden. Ondertussen zit er in dat N&T-profiel minder tijd voor bètavakken dan in het ouderwetse zelf gekozen zware bèta-pakket. De profielstructuur leidde tot minder lesuren per vak. Het gevolg is dat het practicum in de bovenbouw grotendeels is verdwenen. Het is dus een gotspe om `de leraren' de schuld te geven, zoals de inspectie doet. De overheid is zelf oorzaak voor minder bètakeuze.