Irak spreekt zich uit over de grondwet

In Irak zijn vanochtend de stembureaus geopend voor het referendum over de nieuwe grondwet. Gisteravond nog kwamen grote delen van Bagdad en wijde omgeving zonder stroom te zitten door aanslagen.

Nadat vlak na zonsondergang de elektriciteitstoevoer vanuit het noorden werd onderbroken, en de hoofdstad en andere steden in het midden van het land grotendeels in duisternis werden gehuld, sprak een functionaris van het ministerie van Elektriciteit van ,,een technische storing''. Later erkende een woordvoerder dat sprake was van sabotage door rebellen.

Bij het referendum van vandaag wordt vooral met spanning gekeken naar de opkomst en het stemgedrag van de sunnitische bevolkingsgroep. De Iraakse Islamitische Partij, de grootste sunnitische politieke organisatie, was gistermiddag doelwit van een reeks aanslagen, waarbij overigens geen gewonden vielen. In de hoofdstad Bagdad ontplofte een bom bij een leeg partijkantoor, in Beiji vernielden gewapende mannen het lokale partijkantoor volledig en in Falluja werd het partijkantoor in brand gestoken. Van sunnitische zijde is de afgelopen tijd opgeroepen tot een boycot van het referendum of tot het uitbrengen van een `nee'-stem, maar eerder deze week besloot de Iraakse Islamitische Partij haar verzet op te geven.

De grondwet waarover 15,5 miljoen geregistreerde kiezers zich kunnen uitspreken is het resultaat van onderhandelingen tussen met name de shi'itische meerderheid en de Koerden in het noorden. De afgelopen weken hebben deze partijen de tekst iets aangepast om de sunnitische partijen over te halen alsnog een positief stemadvies te geven. Zo wordt nu in artikel 1 de `eenheid' van Irak gegarandeerd en wordt de verzekering gegeven dat sunnieten niet uit openbare functies worden gezet, alleen omdat ze lid zijn geweest van Saddams Ba'ath-partij. De Islamitische Partij, die de parlementsverkiezingen van begin dit jaar nog boycotte, besloot daarop alsnog mee te doen. De andere sunnitische partijen blijven tegen.

Voorzitter Hussein al-Hindawi van de verkiezingscommissie zei gistermiddag dat alles klaar stond om vandaag ordentelijk te kunnen stemmen in de meer dan 6.000 stembureau's. Maar volgens Mahmoud Salman-al-Ani, een mensenrechtenactivist in Ramadi, weten veel inwoners in de sunnitische gebieden niet waar ze moeten stemmen. In veel steden en dorpen zijn helemaal geen stembureau's, zei hij gisteren. Sommige inwoners vermoeden kwade opzet om potentiële `nee'-stemmers dwars te zitten, iets wat voorzitter Hindawi van de verkiezingscommissie ten stelligste ontkende.

De sunnieten hebben, ondanks het feit dat ze in een minderheidspositie (20 procent) verkeren, de mogelijkheid om de grondwet tegen te houden. Als in ten minste drie provincies tweederde van de stemmers `nee' invult, is de huidige tekst van de baan. Eerder deze maand probeerden shi'ieten en Koerden die blokkerende drempel aanzienlijk te verhogen door in het parlement vast te leggen dat de grens van tweederde moest worden gerelateerd aan het aantal geregistreerde kiesgerechtigden en niet aan het aantal daadwerkelijk uitgebrachte stemmen. Onder druk van de VN is dat besluit weer ingetrokken.