In dubio: rechtsbijstandsverzekering of eigen advocaat

Iedereen staat herhaaldelijk voor de vraag: hoe besteed ik mijn geld. Deze week: vertrouw ik op een rechtsbijstandsverzekering of zoek ik liever voor eigen kosten zelf een advocaat?

Iedereen is een leven gegund waarin advocaten of rechtsbijstandsverzekeraars geen enkele rol spelen. Want dat betekent een leven vrij van arbeidsconflicten, verkeersongevallen en echtscheidingen.

Advocaten kunnen natuurlijk ook preventief worden ingeschakeld om arbeidscontracten of huwelijkse voorwaarden vast te leggen, maar de meeste particulieren hebben alleen rechtshulp nodig als ze eenmaal een conflict hebben. Meestal betreft dat een echtscheiding, een arbeidsconflict of ruzie over de woning.

Het inschakelen van een advocaat kan hoge kosten met zich meebrengen en daarom zijn er veel mensen die zich verzekeren bij een rechtsbijstandsverzekeraar. Voor een vaste premie kan de verzekeraar aan het werk worden gezet bij juridische problemen. Tenminste, als die onder de dekking vallen, want bijvoorbeeld rechtsbijstand bij echtscheidingen (komt te vaak voor) en strafrecht (eigen schuld) is niet verzekerbaar. Bij beide vormen van rechtshulp kan oplettendheid geen kwaad. Door het verschil in betaling (de verzekeraar is al betaald als hij wordt ingeschakeld, de advocaat gaat dan pas geld verdienen) is de natuurlijk neiging van de verzekeraar om weinig te doen, en van de advocaat veel.

Verzekerde rechtsbijstand

De premiekosten per jaar zijn afhankelijk van de dekking. Voor tegen de 200 euro per jaar koopt u volledige, uitgebreide dekking. Voor rond de 100 euro een soberder dekking, maar wel op alle terreinen (behalve echtscheiding en strafrecht). Bij de meeste verzekeraars kan ook, voor minder, rechtshulp op deelgebieden worden verzekerd.

Verzekeraars behandelen zaken zelf, maar schakelen soms ook externe advocaten in. Meestal behandelen de eigen juristen van de verzekeraars de zaak – brieven schrijven, proberen te schikken – totdat er een rechter aan te pas komt. Dan moet volgens de wet een advocaat worden ingeschakeld (iets waartegen de verzekeraars lobbyen). Sommigen hebben zelf advocaten in dienst, anderen hebben een netwerk van advocaten die tegen gereduceerde tarieven werken. Verzekerden kunnen ook hun eigen advocaat kiezen, maar als die een hoger tarief heeft, worden minder uren vergoed.

De vergoeding van de kosten van procedures is aan een maximum gebonden, bijvoorbeeld 12.500 euro. Daarboven moet de verzekerde zelf de kosten dragen.

De kwaliteit van advocaten en juridische medewerkers loopt erg uiteen, zowel binnen de advocatuur als bij rechtsbijstandsverzekeraars. De beste advocaten zijn beter dan de beste medewerkers van verzekeraars, maar veel verzekeraars leveren net zulk goed werk als de gemiddelde advocaat. Verzekeraars hebben veel specialisten in dienst. Dat is bij kleinere advocatenkantoren soms minder, hoewel er ook veel gespecialiseerde kantoren bestaan die bijvoorbeeld uitsluitend strafrecht of arbeidsrecht doen.

Eigen advocaat

Advocaten zijn duur, luidt het cliché, en dat klopt ook wel, althans uitgaand van een modaal inkomen. Verreweg de meeste advocaten rekenen per uur, maar er zijn ook kantoren die vaste tarieven hanteren voor bepaalde zaken als ontslag of echtscheiding. De uurtarieven lopen uiteen, maar tussen de 150 en 200 euro kost het al snel. De vaste tarieven van vroeger zijn al jaren afgeschaft. Een eenvoudige echtscheiding of een beetje ontslagzaak kost al snel een uur of vijf, en dus tegen de 1.000 euro.

Mensen met inkomens onder de 1.518 euro netto per maand voor alleenstaanden, en 2.135 voor samenwonenden, kunnen een advocaat krijgen die betaald wordt door de staat. Ze moeten dan wel een eigen bijdrage van maximaal 769 euro betalen, en hun vermogen mag niet hoger zijn dan 7.500 euro of 10.500 voor samenwonenden.

Er zijn ruim 13.000 advocaten in Nederland. Mond-tot-mondreclame en de Gouden Gids zijn de belangrijkste keuze-instrumenten. Meer dan de helft komt op die manier aan een advocaat. Nog eens een kwart wordt doorverwezen door de voormalige bureaus voor rechtshulp, de juridische loketten. Er hangt veel af van de keuze, omdat de kosten én de uitkomst sterk afhankelijk zijn van de kwaliteit van de advocaat. Het is als met restaurants: kies een advocaat die het druk heeft, maar niet zó druk dat er langzaam bediend wordt.

Met medewerking van de Nederlandse Orde van Advocaten, DAS-rechtsbijstand en de Consumentenbond.