AKO-prijs bekroont oeuvre Jan Siebelink

Niet de meesterproef van Tommy Wieringa maar het magnum opus van Jan Siebelink won gisteravond de AKO-prijs. Tranen bij de winnaar en zijn uitgever.

,,Had mijn vader maar een tiende van dit bedrag gehad'', sprak de ontroerde prijswinnaar, ,,dan was hij niet eens tot dat bizarre geloof gekomen.'' Schrijver Jan Siebelink kreeg gisteravond de AKO Literatuurprijs à vijftigduizend euro, en vergat niet de man te noemen die hem in zijn winnende roman tot inspiratie had gediend. Want het was vader Siebelink die net als de hoofdpersoon in Knielen op een bed violen toetrad tot een calvinistische sekte en zo zijn gezin van zich vervreemdde.

Het magnum opus van Jan Siebelink – de voorlopige bekroning van een carrière van dertig jaar en even zovele titels – won van de meesterproef van Tommy Wieringa, die in de media (en vooral op internet) was gedoodverfd als winnaar. Knielen op een bed violen was volgens juryvoorzitter Hans Dijkstal `een boek dat terneerslaat en ontroert [...] van een grote diepgang, drukkend, dubbelzinnig, mysterieus'. Tommy Wieringa's Joe Speedboot, een John Irving-achtig verhaal over de vriendschap tussen een verlamde jongen en een wonderlijke uitvinder-ontdekker, moest het doen met de complimenten `verfrissend en stimulerend'.

De organisatoren van het AKO-diner mochten met de uitkomst in hun handen knijpen, net als de makers van het RTL-programma Boulevard, dat de uitreiking rechtstreeks uitzond. Anders dan vorig jaar (toen Arnon Grunberg won) en anders dan in 2000 (toen Arnon Grunberg ook won) kwam de prijs niet terecht bij een schrijver die in een ver buitenland verbleef. Siebelink zat keurig aan de Bezige Bij-tafel in Slot Zeist, terwijl Wieringa met de trein door Kazachstan reisde. ,,Zijderoute'', sms'te hij in telegramstijl naar het thuisfront, ,,aardedonkere steppe, fles wodka onder handbereik, mét zout, want ben ziek.''

Arnon Grunberg, dit jaar genomineerd met de volgens de jury `controversiële en weerbarstige' roman De joodse messias, was er wél. Hij kaapte dus niet de prijs weg, maar stal de show – met een schattig petekindje dat beduidend minder lawaai maakte dan de uitzending van RTL Boulevard die tijdens het diner op grote schermen werd vertoond. De jonge peetvader (,,dit is het kind van mijn ex-vriendin en een Zuid-Amerikaanse vader'') zag de ironie in van het feit dat hij twee keer had gewonnen toen hij er niet bij was en nu precies het omgekeerde meemaakte. Bijna was Grunberg naast Siebelink de enige nominé geweest onder de hanenbalken van het slot.

[Vervolg PRIJSUITREIKING: pagina 7]

PRIJSUITREIKING

'Geen nieuws vanuit de steppe'

[vervolg van pagina 1]

Het vroege tijdstip waarop het diner begon – in verband met de televisieuitzending – had ervoor gezorgd dat de andere genomineerden nog in de file uit Amsterdam zaten. Wanda Reisel (Witte liefde) en Frank Westerman (El Negro en ik) kwamen binnen toen de carpaccio al half was verorberd; Patricia De Martelaere (Het onverwachte antwoord) was nóg later. Het versterkte ongetwijfeld de gedachte dat ze voor spek en bonen meededen. Westerman zat daar niet mee; hij had met zijn speurtocht naar de herkomst van een opgezette bosjesman eerder dit jaar al de Gouden Uil gewonnen, en zei met een verwijzing naar het beeldje dat AKO-laureaten plegen te krijgen: ,,Ik heb liever een uil dan een kikker.''

Jan Siebelink zei in zijn dankwoord dat hij bij alle lof voor zijn boek het meest geraakt was door de uitspraak van een van de juryleden dat Knielen op een bed violen `de roman van la Hollande profonde' was. ,,Dit land'', zei hij, ,,gaat door de schuld van het calvinisme zeer bezwaard door het leven.'' Een half uur na de voorlezing van het juryrapport was de prijswinnaar nog steeds ontroerd. Dit was mooier, vond hij, dan toen hij de Bordewijkprijs kreeg voor De overkant van de rivier. Zijn uitgever, Robbert Ammerlaan, stond erbij met tranen in zijn ogen: ,,Ik gun het hem zo, na al die jaren en al die boeken.'' Maar het meest geëmotioneerd was de weduwe van de onlangs overleden oud-AKO-winnaar Louis Ferron. ,,Louis heeft het boek van Jan in februari ten doop gehouden'', snikte ze.

Het waren emoties die de presentatoren van RTL Boulevard, dol op de mens achter de schrijver, zeker hadden weten te waarderen. Net als Siebelinks bestemming voor een deel van het prijzengeld: een stichting die afgedankte windhonden een gruwelijke dood wil besparen. Maar het programma van Daphne Bunskoek en Albert Verlinde, gevuld met snel gemonteerde reportages over boekomslagen en uitspraken van de nationale literaire knuffelbeer Jan Wolkers, was toen al uit de lucht. Het onbedoelde komische hoogtepunt was het moment dat Siebelink gevraagd werd te reageren op een extreem bekorte lofrede (twee zinnen) van jurylid Elsbeth Etty op Knielen op een bed violen: ,,Mevrouw Bunskoek, ik had eerlijk gezegd niet begrepen dat het over mijn boek ging.''

Tegen achten werd het dessert geserveerd. Het contact met de Trans-Kazachstan-Express bleek inmiddels verbroken. Gevraagd naar Tommy Wieringa's reactie op de winst van Siebelink, antwoordde zijn redactrice: ,,Geen nieuws. Stilte vanuit de steppe.''