Sporten op lege maag, punten scoren bij God

Islamitische topsporters staan tijdens de ramadan voor een dilemma: vasten of niet? ,,Ik moet er niet aan denken dat ik wekelijks elf trainingen afwerk zonder iets tot mij te nemen.''

Elke ochtend om half zes gaat bij Driss El Akchaoui (22) de wekker af. Dan eet de linksback van eerste divisieclub AGOVV Apeldoorn een licht ontbijt: twee boterhammen met kaas en een kop thee. Zijn volgende maaltijd nuttigt de Marokkaan pas na zonsondergang. ,,Vandaag is dat om elf minuten over zeven, morgen om negen over zeven. Wat zijn nu twee minuten, zou je zeggen. Nou, ik voel ze aan den lijve.''

El Akchaoui is een van de vier belijdende moslims bij AGOVV voor wie vorige week de religieuze vastenmaand is ingegaan. Hoe combineert hij zijn fysieke verplichtingen als topsporter met zijn geloofsverplichtingen? ,,Ik probeer daar zo relaxed mogelijk mee om te gaan'', zegt El Akchaoui. ,,Tijdens de ramadan kun je punten scoren bij God. Daar put ik kracht uit. Natuurlijk functioneert mijn lichaam niet optimaal, maar het vasten is toch goed op te brengen.''

De trainer van AGOVV, Stanley Menzo, heeft volgens El Akchaoui ,,veel respect'' voor zijn islamitische spelers. ,,Hij stelt weinig vragen, maakt waar nodig een uitzondering. Als wij een van de twee dagelijkse trainingen willen overslaan, dan kan dat. En hij ontslaat ons van de verplichting om tijdens de avondmaaltijd in de kantine aan te schuiven.'' Als de zon eenmaal onder is, zet El Akchaoui zich aan zijn eigen, karige, diner: twee glazen warme melk, een müslireep en wat dadels. Even voor acht uur meldt hij zich voor de wedstrijd.

Voor Hüsnü Kocabas (26) is het dieet van Akchaoui verre van toereikend. ,,Onverantwoord'' vindt de Turkse bokser het voor een topsporter. Voor Kocabas, die in november deelneemt aan de wereldkampioenschappen boksen en over een week naar Thailand vliegt voor een trainingskamp, komt de ramadan ,,niet goed uit''. Toch probeert hij de islamitische geloofsvoorschriften zoveel mogelijk na te leven. ,,'s Avonds eet ik niet voordat mijn familie heeft gegeten. Uit respect. Maar ik moet er niet aan denken dat ik wekelijks elf trainingen afwerk zonder iets tot mij te nemen. Dat houd ik niet vol.'' Kocabas wil een deel van de gemiste vastendagen na het WK inhalen. ,,Dat moet lukken, ik ben geen groot eter.''

,,Iedere topsporter beleeft de ramadan weer anders'', zegt voedingsdeskundige Ronald van Wankum, die drie spelers van Roda JC van adviezen voorziet tijdens de vastenmaand. ,,Sommige sporters houden het vasten niet of nauwelijks vol en voelen hun prestaties afnemen, anderen putten er kracht uit.'' Belangrijk is volgens Van Wankum dat sporters die overdag vasten, tijdens de avond en nacht hun koolhydratenvoorraad op peil houden. ,,Rijst en pasta eten voor het slapen gaan – daarmee kom je een heel eind. Het enige nadeel is dat je 's morgens, voordat de vasten ingaat, vaak geen trek hebt. Maar dat kun je oplossen met een shake van soja, sap en een koolhydratenmengsel: licht, maar toch voedzaam.''

Topsporters die hun koolhydratenvoorraad onvoldoende aanvullen, komen in de problemen als zij een wedstrijd aan het eind van de middag moeten spelen. Van Wankum pakt het wedstrijdschema van Roda JC erbij. ,,Kijk hier: op 16 oktober speelt Roda tegen FC Utrecht om half vijf. Stel dat een speler de avond ervoor weinig koolhydraten heeft gegeten, dan is de kans groot dat hij al na tien minuten een inzinking krijgt.''

Dat die kans reëel is bleek vorig jaar, toen een islamitische speler van het C1-elftal van PSV in het ziekenhuis belandde omdat hij te weinig voedingsstoffen tot zich had genomen voorafgaande aan de wedstrijd. Uit voorzorg heeft de club dit jaar een imam en een in islam gespecialiseerde hoogleraar uitgenodigd om de 25 moslimspelers van PSV uit te leggen dat de koran gelovigen toestaat te eten en drinken bij zware lichamelijke arbeid – waartoe ook topsport wordt gerekend – mits zij bereid zijn de gemiste vastendagen in de loop van het jaar in te halen.

Toch zijn het niet de teamsporters, maar de individuele sporters die volgens voedingsdeskundige Van Wankum het meest lijden tijdens de ramadan. ,,Bij teamsport zijn er meer `dode' spelmomenten, waardoor het koolhydratenverbruik lager is. En waar teamsporters zich nog kunnen `verstoppen' achter hun medespelers, zijn individuele sporters op zichzelf aangewezen. Deze categorie sporters zal nóg zuiniger met zijn energieverbruik om moeten springen.''

Dat is ook de ervaring van Valentijn Trouw, die namens het bureau Global Sports Communication internationale topatleten begeleidt, onder wie de Marokkaanse langeafstandlopers Salah Hissou en Zhor El Kamch. Trouw: ,,Stel je eens voor: de tien kilometer lopen zonder een druppel water te drinken – niet voor, niet tijdens en niet na de wedstrijd. Dat is echt killing, hoor. En wat te denken van de marathons, waarvan er juist in oktober en november veel georganiseerd worden: Amsterdam, Chicago, New York, Frankfurt. Dat is nóg een graadje moeilijker.''

Veel islamitische atleten vrezen dat zij onder hun niveau presteren tijdens de ramadan, zegt Trouw. Ze voelen er niets voor ,,te bunkeren'' na zonsondergang om de verloren schade in te halen. Een aantal langeafstandlopers uit Kenia, Marokko en Ethiopië dat hij onder zijn hoede heeft, heeft er dan ook voor gekozen geen wedstrijden in oktober en november te lopen. ,,Ze willen pieken in de eerste maanden van volgend jaar'', aldus Trouw. ,,En geef ze eens ongelijk.''

Die luxe kan Sohail Abbas (30), de Pakistaanse strafcornerspecialist van Hockey Club Rotterdam (HCR), zich niet permitteren. Abbas, die alleen tijdens belangrijke wedstrijden de vasten breekt, heeft een wijze raad voor topsporters die moeite hebben met vasten: ,,Bedenk dat er miljoenen mensen zijn die dagelijks doormaken wat wij nu doormaken. Vóel hun pijn, vóel hoe zij leven. De ramadan draait niet om plichtsbesef. Het draait om humaniteit. Muslimanity, noemen wij dat in Pakistan.''