Roestbakken hinderen Brabantse motor

Eindhoven Airport maakt sinds 2001 een sterke groei door, naar bijna 1 miljoen reizigers dit jaar. Het vliegveld kan in enkele jaren nummer twee van Nederland zijn. Althans, als Defensie meewerkt.

De fonkelnieuwe luchthaventerminal van Eindhoven Airport telt twintig incheckbalies. De nummering loopt van links naar rechts van 20 naar 1 in plaats van 1 naar 20. Directeur Bart de Boer legt uit waarom. Links naast het gebouw is alvast rekening gehouden met uitbreiding van de terminal en dan kunnen de balies simpelweg worden doorgenummerd tot 40. Het illustreert de tomeloze ambitie van de Brabantse luchthaven. In 2010 wil De Boer 2,5 miljoen passagiers vervoeren, een ongekend aantal voor een regionaal vliegveld in Nederland. Grote aanjager van het succes is de Ierse luchtvaartmaatschappij Ryanair, die sinds 2002 op Eindhoven Airport vliegt. ,,Ryanair zette ons op de kaart'', zegt De Boer.

Ryanair is niet de enige die Eindhoven heeft `ontdekt'. Air France, het moederbedrijf van KLM, begint op 30 oktober met twee dagelijkse vluchten (vanaf december: drie) naar Parijs Charles de Gaulle. Nieuwe vestigingen van multinationals in de onmiddellijke nabijheid hebben de luchthaven binnen enkele jaren tijd de allure van een zakencentrum gegeven.

De verdere groei van de luchthaven moet vooral van Ryanair komen, erkent De Boer. De Ieren – een kwart van hun passagiers vliegt zakelijk – zitten te popelen om er een basis in te richten, een knooppunt voor Europees luchtverkeer. Dit zou betekenen dat vliegtuigen er niet slechts aankomen en zo snel mogelijk weer vertrekken, maar ook `overnachten'. Ryanair heeft nu 14 bases in Europa, die allemaal met elkaar zijn verbonden. Voor Eindhoven zou de status van basis betekenen dat er tot 16 nieuwe bestemmingen bijkomen. Volgens Eindhoven levert de Ryanair-basis 3.500 nieuwe arbeidsplaatsen op in de regio.

De commercieel directeur voor de Benelux van Ryanair, David Gering, is vol lof over het vliegveld van Eindhoven en het Ierse bedrijf is doorgaans niet scheutig met complimenten. Niet alleen verloopt de ontwikkeling van de aantallen passagiers boven verwachting, Eindhoven voert volgens Gering ook de regels van Ryanair ,,professioneel'' uit. Zo mag er tussen landing van het vliegtuig en weer opstijgen niet meer dan 25 minuten zitten. ,,Als we een enkele keer een paar minuten te laat zijn hangt Dublin [het hoofdkantoor van Ryanair, red.] meteen aan de lijn met de vraag wat het probleem was'', zegt Bart de Boer. Hij wil graag de basis zijn voor Ryanair. Gering zegt dat zijn bedrijf dat razendsnel kan uitvoeren. ,,Vanaf januari 2006 kunnen wij hier met twee toestellen gestationeerd zijn, later mogelijk vier.''

De Boer spreekt tegen dat Ryanair goedkoop gebruik mag maken van de luchthaven. Het Ierse bedrijf staat er om bekend bij onderhandelingen het onderste uit de kan te halen. ,,Wij verdienen aan de vluchten van Ryanair en als er meer vluchten komen, verdienen we meer.'' Hoeveel wil De Boer niet zeggen.

Toch staat de uitbreiding van Ryanair in Brabant nog lang niet vast. Eindhoven Airport is namelijk geen burgerluchthaven, maar een militair vliegveld dat `burgermedegebruik' toestaat. De civiele poot (exploitatie en vastgoed) is voor 51 procent in handen van de Schiphol Group, de andere aandeelhouders zijn de provincie Noord-Brabant en de gemeente Eindhoven. Voor civiel zowel als militair gebruik zijn er wettelijke grenzen aan de toegestane hoeveelheid geluid, de zogenoemde geluidsruimte. De burgerluchtvaart in Eindhoven blijft ruim onder haar geluidslimiet en dat geldt ook voor Defensie. Maar de militaire toestellen die wél vliegen, maken veel herrie en dat is een groot probleem voor omwonenden en milieuorganisaties, die in 2000 met de luchthaven en overheden een regionaal akkoord over de geluidsruimte sloten.

Wim de Jonge, lid van de Belangenvereniging Omwonenden Welschap (BOW, naar de oude naam van het vliegveld) en CDA-gemeenteraadslid in Veldhoven, fulmineerde vorige week op een conferentie tegen de ,,roestbakken'' van Defensie. Daarmee doelde hij op de Russische Iljoesjin-76's, die door de landmacht zo nu en dan worden ingehuurd voor troepentransport. De omwonenden vrezen ook een terugkeer van de lawaaiige F-16's, die in 1994 werden teruggetrokken. De BOW erkent het grote economische belang van de luchthaven en is niet per se tegen uitbreiding. ,,Maar Defensie snoept de ontwikkelingsruimte van de burgerluchtvaart op'', aldus De Jonge.

Generaal Freek Meulman, plaatsvervangend bevelhebber van de luchtmacht, verzekert dat de F-16's weg zullen blijven uit Eindhoven, maar een reserveluchthaven voor de jagers blijft het wel. Defensie weigert met alle betrokkenen te onderhandelen over invulling van de geluidsruimte, want daartoe zouden de militairen vluchtschema's moeten overleggen en die zien ze als staatsgeheim.

,,Den Haag treuzelt'', klaagt de directeur van de Kamer van Koophandel Oost-Brabant, Ben Pollman. Het ministerie van Economische Zaken ziet volgens Pollman het grote belang van de luchthaven voor Brabant wel in, maar Defensie niet. ,,Wij moeten de ruimte krijgen om onze vleugels uit te slaan hier. Oost-Brabant is nu al een van de motors van de economie. We kunnen een topregio worden, met een uitstraling naar Duitsland en Vlaanderen. De ontwikkeling van de luchthaven is daarbij van groot belang.''

Volgens De Boer stemmen de belangenorganisaties, met of zonder overleg met Defensie, wel in met de door hem zo gewenste uitbreiding, al durft hij geen termijn te noemen. ,,Deze kans krijgen we misschien nooit weer. Iedereen profiteert hier van de luchthaven en iedereen ziet dat.''

Dit is deel één van een tweeluik. Morgen Rotterdam Airport.