Herfsttrek niet noordwaarts

Het vogelgriepvirus zou overgebracht kunnen worden door trekvogels. Voor West-Europa is er nog geen gevaar, omdat vogels niet noordwaarts trekken.

,,De plaats en het tijdstip waarop de vogelgriep nu opduikt in Roemenië en Turkije klopt precies met de theorie dat trekvogels het virus verspreiden'', zegt Ruud Foppen van de Stichting Vogelonderzoek Nederland (SOVON). ,,Maar dat trekvogels werkelijk de gevaarlijke H5N1-variant van het virus overbrengen is in de praktijk nergens aangetoond en daarom nog steeds niet zeker.''

De andere verspreidingswijze, via transport door mensen, is zeker niet minder waarschijnlijk.

Het H5N1-virus rukt vanuit Zuidoost-Azië steeds verder op naar het westen. De uiterst besmettelijke variant van het griepvirus houdt al twee jaar huis onder pluimvee in Zuidoost-Azië, maar dook deze zomer op in achtereenvolgens Mongolië, de Oeral en Kazachstan. En deze week klopte het aan de poorten van Europa: in Roemenië en Turkije.

Trekvogels, en met name eendensoorten als wilde eenden en wintertalingen, zitten in het verdachtenbankje als mogelijke verspreiders. Uit eerder onderzoek blijkt dat de poep van deze vogels miljoenen virusdeeltjes kan bevatten.

,,Het virus is geconstateerd in pluimveehouderijen in waterrijke gebieden in de Donau-delta en ten zuidwesten van Istanbul, precies waar je op dit moment ook trekkende watervogels uit Kazachstan zou kunnen verwachten'', zegt Foppen.

Als trekvogels inderdaad de verspreiders van het virus zijn, bestaat er volgens Foppen nog geen acuut risico dat het virus snel in West-Europa opduikt. Deze trekvogels trekken namelijk niet verder naar het westen, maar buigen af naar het zuiden, naar waterrijke gebieden in Afrika en het Midden-oosten om daar te overwinteren.

Dat de besmetting zich van daaruit in het voorjaar naar West-Europa zou kunnen verspreiden noemt Foppen ,,op dit moment nog hypothetisch''.

Vogels die vanuit Afrika via West-Europa naar Siberië trekken, zouden het virus dan kunnen meebrengen. ,,Watervogels overwinteren in de groepen waarbij verschillende soorten zich mengen, dus daarbij zou heel goed overbesmetting kunnen optreden. Maar als zoiets gebeurt, zouden we deze winter in Afrika al besmetting moeten constateren onder de wilde vogels. En dan nog weten we niet of de besmette vogels sterk genoeg zijn om naar het noorden te trekken'', aldus Foppen.