De feministische president Bush

Is de Amerikaanse president Bush goed voor de emancipatie van vrouwen? Uit feministische hoek krijgt hij ineens steun.

Verwarrend was het zeker, ook voor veel Amerikaanse feministen. De conservatieve president George W. Bush kreeg plotseling steun van de doorgaans vijandige pressiegroep Feminist Majority Foundation.

Al ruim een week wordt Bush uit alle hoeken van zijn conservatieve achterban geattaqueerd wegens de nominatie van zijn juridisch adviseur, Harriet Miers, voor het Hooggerechtshof. Bush' achterban schreeuwt het uit dat Miers (60) – een ex-advocaat zonder ervaring als rechter – onvoldoende geëquipeerd is, en niet conservatief genoeg om de gehoopte strijd tegen het recht op abortus te winnen. Van de Republikeinse senatoren, meldde de conservatieve Washington Times, aarzelt de helft of men Miers zal steunen. Een pijnlijke afgang is niet meer ondenkbaar.

In deze zweterige sfeer is het moeilijk het hoofd koel te houden. En dus deed first lady Laura Bush deze week iets dat politieke analisten onverstandig vinden – maar veel vrouwen prettig in de oren klonk. Het verzet tegen Miers, van vooral conservatieve mannen, wordt gevoed door seksisme, beaamde ze.

Miers, een huisvriend van de familie Bush, is ,,uitzonderlijk deskundig'', zei ze, en haar cv laat zien dat ze ettelijke malen ,,door het glazen plafond'' is gestoten. Miers was de eerste vrouw aan het hoofd van een groot Texaans advocatenkantoor en de eerste vrouwelijke voorzitter van de orde van advocaten in Texas. Het glazen plafond – vrouwen die nauwelijks topfuncties bezetten hoewel ze even hoog zijn opgeleid – is een belangrijk strijdpunt van het moderne Amerikaanse feminisme.

En zo gebeurde het dat de Feminist Majority Foundation, in de jaren tachtig grondlegger van de nationale mars voor abortus, gisteren een lans brak voor de Republikeinse dames Miers en Bush. Vergeten wordt, zegt onder-directeur Norma Gattsik van de organisatie, dat in 1970, toen Miers rechten ging studeren, slechts drie procent van de studenten vrouw was. En dat op dit moment nog maar 17 procent van de rechters in de VS vrouw is. ,,Haar verwijten dat ze nooit magistraat was, is puur seksisme'', aldus Gattsik.

Of Bush en Miers blij moeten zijn met deze steun staat niet vast. Een van de aanvoerders van het verzet tegen Miers, Bill Kristol van de conservatieve Weekly Standard, heeft de opmerkingen van Barbara Bush afgedaan als flauwekul. Hij voorspelt dat het ,,zal terugslaan'' op het Witte Huis. En intussen werpt de zaak-Miers ook een andere vraag op – namelijk of George W. Bush er een cryptofeministische agenda op nahoudt.

Miers is immers niet de eerste vrouw die hij voor een prominente positie voordraagt. Vier van de zestien ministers is vrouw, onder wie minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice. Een groot aantal voor een conservatieve president.

Feministen vinden dit moeilijk. Officiële organisaties, zoals de Feminist Majority Foundation, praten er niet erg enthousiast over. Niet-officiële vertegenwoordigers van het feminisme zijn minder subtiel. Na de benoeming van Miers noemde Maureen Dowd in The New York Times in een column getiteld All the President's Women de vrouwen in Bush' omgeving het soort verkrampte types dat altijd bereid is het ego van hun naar bevestiging zoekende baas te strelen.

Hoewel deze kritiek niet representatief is, zijn feiten over Miers bekend geworden die dit beeld van Dowd bevestigen. Het gaat om brieven van Miers aan Bush eind jaren negentig, toen ze in Texas corruptie bij enkele loterijen van de staat aanpakte; Bush was toen gouverneur. ,,Jij bent de beste gouverneur ooit – je verdient groot respect'', schreef ze. En: ,,Ga door met dit grootse werk. Texas is gezegend.'' Later: ,,[Texas] is in handen van een groot man. Bedankt voor je opofferingen en die van je familie.''

Er zijn ook simpeler redenen voor Bush' benoemingen van vrouwen. Historisch kiezen vrouwen eerder voor een Democraat en het is voor Republikeinen van belang in te breken in dat deel van de kiezersmarkt. In 2004 is dat al ten dele gelukt. En intussen is er weer een nieuwe ontwikkeling, waar de politieke elite volgens waarnemers gespannen naar kijkt. Het best bekeken televisieprogramma van het nieuwe seizoen is de dramaserie Commander in Chief en gaat over de eerste vrouwelijke president van de VS, gespeeld door Geena Davis, die haar regering geloofwaardig leidt. ,,Een teken des tijds'', zegt Gattsik van de Feminist Majority Foundation.

Kenners zeggen al jaren dat Amerikaanse kiezers geen vrouw als president willen. Eénmaal heeft een kandidaat – Walter Mondale, 1984 – het aangedurfd een vrouw (Geraldine Ferraro) als running mate te nemen; zijn nederlaag was vernietigend. Maar peilingen wijzen nu uit dat 83 procent van de Amerikanen een vrouw als president zou accepteren. Dat cijfer is vertekend omdat mensen sociaal wenselijke antwoorden geven maar als dit wordt meegewogen vindt nog altijd 61 procent een vrouwelijke president normaal.

In Republikeinse kring is er ongerustheid over. In de Washington Times is al gesneerd dat Commander in Chief wekelijks reclame is voor de kandidatuur van Hillary Clinton voor de presidentsverkiezingen van 2008. Alles wijst erop dat zij zich klaarstoomt en veel wijst erop dat ze de Democratische nominatie kan winnen. De Republikeinen hebben diverse vrouwelijke uitblinkers, maar elk met elementaire zwakte. Zo groeit de speculatie dat Condoleezza Rice belangstelling heeft voor de Republikeinse nominatie. Dick Morris, oud-medewerker van Bill Clinton en nu commentator van de conservatieve televisiezender Fox, publiceert er dezer dagen een boek over: Condi vs. Hillary. De volgende grote race om het presidentschap. Of het zover komt weet niemand, maar Gattsik van de Feminist Majority Foundation is opgewonden. ,,Alleen al dat we dit als reële optie bespreken is erg goed voor vrouwen in dit land.''