`Antivaccinatiekramp slaat weer toe in Europa'

Is het ophokken van kippen afdoende om de vogelgriep uit Nederlandse weg te houden? Of moet Europa toestemming geven voor het preventief vaccineren van hobbypluimvee?

Wat is de beste methode om de tachtig à negentig miljoen stuks pluimvee in Nederland te vrijwaren van de vogelpest? Het virus H5N1 ,,staat nu aan de poorten van Europa'', zo heet het, en vanavond zou de Europese Commissie met een pakket aan maatregelen komen. Tot op heden bleven de Europese maatregelen beperkt tot een importverbod en een oproep van de Commissie om toch vooral ,,alert'' te blijven op mogelijke uitbraken. Alleen Nederland besloot, als pluimveerijk land, eerder alle commercieel gehouden pluimvee verplicht binnen te houden, om daarmee de kans te verkleinen dat het virus via trekvogels verspreid zou kunnen worden. Of deze ophokplicht eind november weer wordt afgeschaft, zoals minister Veerman eerder heeft aangekondigd, staat nu te bezien.

De intensieve pluimveesector, die hun kippen veelal toch al binnen houdt, is een warm pleitbezorger van de ophokplicht, maar het ophokken riep veel weerstand op bij met biologische pluimveehouders.

In totaal moesten vijf miljoen kippen die normaliter buiten lopen, naar binnen. De pluimveehouders zijn volgens voorzitter Jan Wolleswinkel van de Nederlandse Organisatie van Pluimveehouders (NOP) sinds de meldingen uit Turkije en Roemenië ,,nog gemotiveerder'' om aan de ophokplicht te voldoen. ,,De schrik die Europa nu heeft, hadden wij al toen het virus in Rusland opdook.'' Slechts weinig boeren hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om het pluimvee buiten onder netten te laten lopen. ,,Te kostbaar'', aldus Wolleswinkel.

Hobbykippen hoefden tot op dit moment niet binnen te blijven. Wel hebben de organisaties van hobbydierhouders een lange lijst met adviezen opgesteld. De belangrijkste aanbeveling is om hygiënische maatregelen te nemen en het contact met andere pluimveebedrijven tot een minimum te beperken. Minister Veerman (LNV, CDA) overwoog vandaag echter ook hobbykippen onder de ophokplicht te brengen.

De vraag is of dat werkt. Er lijkt, enkele jaren na de vorige uitbraak van vogelgriep, opnieuw een discussie op te laaien over de vraag of het vaccineren van pluimvee niet een efficiëntere methode is om het virus buiten de deur te houden of in te dammen dan het ophokken van pluimvee. De EU-lidstaten besloten jaren geleden al om bij dierziekten zoals aviaire influenza niet te vaccineren. Dit besluit was vooral ingegeven door handelsmotieven, aangezien landen buiten Europa veelal geen vleesproducten willen van gevaccineerde dieren.

De organisaties van hobbydierhouders pleiten nu voor het vaccineren van bedrijfsmatig gehouden pluimvee, óók als de kippen binnen zitten. ,,De grote bedrijven zuigen met hun grote ventilatiesystemen het virus naar binnen'', zegt Sible Westendorp, voorzitter van de samenwerkende organisaties. ,,Het nemen van preventieve maatregelen is bittere noodzaak. De juiste middelen daartoe zijn aanwezig. Preventieve vaccinatie van bedrijfspluimvee is hierbij een eerste vereiste.'' Voor hobbykippen is een vaccinatie niet nodig, zegt Westendorp, omdat de kans op besmetting volgens hem klein is, en de kans op verspreiding nóg veel kleiner.

Het Tweede-Kamerlid Henk Jan Ormel (CDA) pleit juist voor het vaccineren van hobbypluimvee. Ormel is dierenarts en wil dat er een einde komt aan de ,,antivaccinatiekramp'' waarin de Europese Unie ook bij deze dierziekte volgens hem weer is geschoten. Ormel: ,,Ik ben de politiek ingegaan vanwege het antivaccinatiebeleid zoals ik dat bij varkenspest en de MKZ-crisis heb meegemaakt.''

Ormel wil dat minister Veerman zich in Brussel sterk maakt voor het toestaan van vaccineren door de Europese Commissie. Ormel heeft zelf drie kippen. ,,Als dierenarts besteedde ik de helft van mijn tijd aan het voorkomen van ziektes. We vaccineren ons rot, alleen bij dit soort dierziektes doen we niets. Mijn vrouw raapt eieren. Ik wil niet dat haar iets overkomt. Er zijn in Azië tientallen mensen gestorven doordat ze zijn besmet met de H5N1-variant. Daarom wil ik mijn kippen inenten.''

Er zijn volgens kamerlid Ormel twee Nederlandse bedrijven die vaccins produceren en deze ,,volop'' leveren aan landen als Rusland. ,,Er zitten nog wat haken en ogen aan het toestaan van deze vaccins in Europa. Er wordt gezegd dat deze vaccins nog niet voor de volle honderd procent werken. Maar als ze voor negentig procent werken, dan kunnen ze een belangrijke bijdrage leveren aan een sterk verminderde virusuitstraling.'' Het argument dat door het vaccineren de export wordt belemmerd, gaat volgens Ormel niet op. ,,De meeste export vindt binnen Europa plaats.'' Om die reden is het niet verstandig om als enige land over te gaan tot vaccineren. ,,Dat is zelfmoord.''

Minister Veerman laat via zijn woordvoerder weten dat er voorlopig niets te vaccineren valt. ,,Het mag niet van Brussel.'' Bovendien is het volgens het ministerie zeer de vraag of vaccineren helpt. ,,Ophokken is op dit moment effectiever.''

Wie op dit moment hobbykippen heeft rondlopen in risicogebieden, dat wil zeggen gebieden waar veel trekvogels zijn, doet er goed aan de dieren binnen te houden, aldus de woordvoerder van Veerman.

Met medewerking van Martin Steenbeeke.