Alle kleuren van de regenboog

Als mensen veel kleuren zien, bijvoorbeeld in een zeepbel waar zonlicht op valt, of in het snoepassortiment van de drogist, dan hebben ze het over `alle kleuren van de regenboog'.

Sommige dieren zien nog meer kleuren dan die wij in de regenboog zien. Zoals de oren van honden hogere fluittonen kunnen horen dan mensen kunnen horen, zo zien bijvoorbeeld torenvalken een kleur die mensenogen niet kunnen zien. Die `onzichtbare' kleur heet ultraviolet.

Dat komt die torenvalken goed van pas. De plas van woelmuizen, favoriet eten van die valkjes, weerkaatst namelijk dat ultraviolette licht. En woelmuizen plassen altijd vlak voor de deur van hun hol. Dus die torenvalken kunnen precies zien waar hun ontbijt zich heeft verstopt.

Ultraviolet komt van de zon, net als al het andere daglicht. Ultraviolet licht is de kleur die mensen op het strand bruin maakt. Als je achter het raam in de zon zit word je niet bruin, want glas laat veel kleuren licht door, maar geen ultraviolet.

Te veel ultraviolet licht is niet goed voor een mens. Daarom smeren die badgasten ook zonnebrand op hun lijven. Die zalf is, net als vensterglas, een filter voor ultraviolet licht. Anders krijgen zonaanbidders uitslag, bulten, of nog veel erger.

De dampkring, de lucht, filtert ook ultraviolet licht. Dat doet het gas dat ozon heet. Ozon zit heel hoog in die dampkring, halverwege de dakgoot en de Space Shuttle. Ozon wordt ook gemaakt door stencilmachines, de voorlopers van kopieerapparaten.

Ozon ruikt een beetje apart. Nou ja, het stinkt niet zo erg als die keer dat in Artis bellen opborrelden uit het bassin met Tanja het nijlpaard. Alle bezoekers baanden zich toen struikelend een weg naar buiten. Maar het ruikt wel ongeveer alsof je gisteren een stukje plastic op een pit van het gasfornuis hebt gemorst.

Ozon is de laatste tijd in het nieuws. Dat komt doordat de ozonlaag steeds dunner wordt. Er zit zelfs al een groot gat in, vooral boven de zuidpool. En dat wordt ieder jaar groter. Dat is niet zo mooi. Als dat zo doorgaat kun je over twintig jaar niet meer met blote armen de straat over.

Onderzoekers weten niet precies hoe het komt dat die ozonlaag uitdunt. Vroeger zeiden ze dat het kwam doordat de Concorde heel hard door de dampkring raasde. Maar dat supersnelle vliegtuig vliegt niet meer. Misschien zijn langzamer vliegende toestellen ook wel schuldig.

Ook zeiden ze dat het kwam door CFK. Dat is een drijfgas. Voordat CFK verboden werd, perste dit gas bijvoorbeeld luchtverfrissers uit hun spuitbus. En luchtverfrissers, dat zijn die dingen die ze nodig eens in Artis bij Tanja moeten ophangen.