PvdA schuift op in debat over lucht

Europese regels voor schone lucht bemoeilijken het nationaal ruimtelijk beleid. PvdA'er Verdaas wil maatregelen. Nu nog discussiëren in de fractie.

Van regels naar resultaat. Met dat motto wil het PvdA-Kamerlid Co Verdaas een ,,fundamentele discussie'' starten over de vraag of er een einde moet komen aan de invloed van Europees beleid op de ruimtelijke inrichting van Nederland. Verdaas vindt dat deze invloed langzamerhand te ver is gegaan. ,,We hebben ons alle beslisruimte laten ontnemen over hoe Nederland eruit moet zien.''

Verdaas spreekt van een ,,taboe''. Brussel heeft de laatste decennia veel regels op het gebied van luchtkwaliteit en natuurbehoud gemaakt die een politieke besluitvorming over de ruimtelijke inrichting van Nederland moeilijk of zelfs onmogelijk maken. ,,Daar moet een einde aan komen.''

Verdaas heeft nu een ,,soort manifest'' geschreven. Hij zegt de frustratie te delen van lokale bestuurders, zoals de Amsterdamse PvdA-wethouder Duco Stadig, die worden gedwarsboomd door Europese regels voor lucht en natuurbehoud. Verdaas geeft als voorbeeld de bouw van een woonwijk in Leeuwarden, Zuidlanden. ,,Er is daar lang nagedacht over de vraag wat de beste locatie is, na inspraak van milieuorganisaties. Met boeren is afgesproken dat zij ophouden of minder intensief boeren. Vervolgens wordt dat hele bouwplan op last van de rechter stilgelegd als dankzij die minder intensieve landbouw er wat vogels worden aangetroffen! Daar dien je geen enkel belang mee.'' Behalve een ,,juridisering'' van de besluitvorming.

Verdaas wil de indruk wegnemen als zou hij natuur, milieu en gezondheid niet belangrijk vinden. ,,Maar besluiten daarover horen thuis in de politieke arena en niet bij de rechter.'' Hij vindt dat de Europese Commissie zich moet beperken tot het vaststellen van een ,,basaal stelsel van normen voor de veiligheid en de gezondheid van mensen''. Europa moet wel een streng bronbeleid voeren. ,,Zet de techniek maar onder druk. Stel bijvoorbeeld een maximale emissie van schadelijke stoffen per auto vast.''

De uitspraken van Verdaas wekken de verbazing van Wijnand Duyvendak, Tweede-Kamerlid voor GroenLinks. ,,Ik ben verrast. Dit soort dingen durven zelfs VVD en CDA niet te zeggen.'' Volgens Duyvendak is er sprake van een onvervalst rechts geluid. Duyvendak wijst erop dat Europese regels voor luchtkwaliteit er niet voor niets zijn. ,,Als Europa ze niet zou hebben opgesteld, zou Nederland het zelf hebben moeten doen.'' Hij weet dat PvdA-wethouders klagen over bouwplannen die niet kunnen doorgaan of worden vertraagd. Daar is weinig aan te doen. ,,De Europese regels geven burgers bescherming. Zonder die richtlijnen kan een snelweg vlak langs een woonwijk worden aangelegd en zitten de bewoners in de vieze lucht.''

Volgens Duyvendak is het ook onjuist dat besluitvorming over ruimtelijke ordening bij rechters ligt. ,,Een rechter wijst de politiek alleen maar op normen die ooit door de politiek zelf zijn vastgesteld.''

Kamerlid Bas Jan van Bochove (CDA) is het in grote lijnen met de ideeën van Verdaas eens. ,,Het CDA is voor het terugdringen van de Europese regeldrift. Er moet meer vrijheid komen voor de lidstaten.'' De suggestie van GroenLinks dat daarmee de gezondheid van burgers in gevaar zou komen, noemt Van Bochove flauwekul. ,,Zo'n suggestie komt voort uit het centralistische denken van GroenLinks. Wij zijn in Nederland niet achterlijk. Wij gaan de gezondheid van burgers niet opofferen.''

De vraag is of Verdaas' plannen binnen zijn eigen fractie breed worden gedragen. Tweede-Kamerlid Diederik Samsom, PvdA-woordvoerder op het gebied van milieu: ,,Wat Co vooral bedoelt, is dat wij meer creativiteit aan de dag moeten leggen om te voorkomen dat een rechter een bouwplan vertraagt omdat die in een laat stadium vaststelt dat men vergeten is te kijken of er misschien een zeggekorfslak zit in het gebied. Maar Europese regelgeving maakt het ook mogelijk om alle zeggekorfslakken in een gebied plat te slaan als wij vinden dat er een groot maatschappelijk belang is gediend bij de bouw van bijvoorbeeld een industrieterrein. Bij luchtkwaliteit is zo'n uitzondering niet mogelijk. En terecht, denk ik.''