Stemmen met de ringvinger in parlement Italië

Geheime stemmingen, gedrilde parlementariërs en de ongewone aanwezigheid van Berlusconi: het Italiaanse parlement stemt over een nieuwe kieswet.

De bel gaat in het statige Italiaanse Huis van Afgevaardigden. Vanuit de bar sprinten parlementariërs van de regeringspartijen – vrijwel allemaal mannen – alsof hun leven ervan afhangt. En zo is het ook een beetje.

De sfeer is gespannen, want de nieuwe kieswet staat op het programma. Bij hoge uitzondering is de voltallige regering inclusief premier Silvio Berlusconi aanwezig. Ze stemmen mee en oefenen met hun aanwezigheid druk uit op hun partijgenoten om netjes in gelid de amendementen van de oppositie weg te stemmen. Wie dat niet doet, moet vrezen voor zijn politieke toekomst, zo is duidelijk gemaakt.

In alle peilingen staat de centrum-linkse oppositie onder leiding van Romano Prodi op forse winst. Door de kieswet nu te wijzigen van een meerderheids- naar een proportioneel systeem, hopen de regeringspartijen hun verlies bij de parlementsverkiezingen van volgend jaar te beperken. Daarnaast willen ze een eventuele centrum-linkse regering bij voorbaat al verzwakken door de bonuszetels voor de winnaars van de verkiezingen af te schaffen. Een volgende coalitie zal ook minder stabiel zijn, omdat het proportionele stelsel meer macht geeft aan kleine partijen. ,,We zullen ze als kegels in een bowlingbaan uit elkaar vegen'', zo citeerde de krant Corriere della sera Berlusconi over de nieuwe kieswet.

Hoe belangrijk de stemmingen zijn, blijkt wel uit de aankondiging van Berlusconi dat hij tot het einde van de wetsbehandeling in het Huis aanwezig zal blijven. Een unicum in de vierenhalf jaar dat hij aan de macht is, want soms weigerde de premier maandenlang om verantwoording af te leggen in het parlement.

De eerste stemmingsdag verloopt alles – afgezien van een val waarbij hij zijn enkel verstuikt – zoals gewenst voor de premier. ,,We hebben de wind in de rug. De coalitie heeft een demonstratie in eensgezindheid gegeven.''

Luciano Violante van de grootste oppositiepartij de Democraten van Links meent echter dat de coalitie is `gemilitariseerd'. ,,Het is een schande.'' Een parlementariër van regeringspartij Aleanza Nazionale onthulde eerder op de dag anoniem aan de pers hoezeer de afgevaardigden van Forza Italia en Aleanza Nazionale zouden zijn gedrild. Bij de geheime stemmingen moeten ze verplicht met hun ringvinger de stemknop indrukken. Zo kan alleen de ,,nee''-knop worden bereikt en kan geen fout gemaakt worden bij het wegstemmen van de linkse amendementen.

Wellicht dat ook het dreigement van minister van Institutionele Hervorming, Roberto Calderoli, heeft bijgedragen aan de eensgezindheid van de regeringspartijen. Hij suggereerde dat óók bij geheime stemmingen wel zal worden achterhaald wie zich niet aan de partijdiscipline houdt. ,,Zo geheim is zo'n stemming nu ook weer niet, want achter de stemmachines zitten mensen, informatici en beambten van het parlement.'' Calderoli moest zich later excuseren voor deze suggestie.

,,Het is een trieste dag voor het land'', beklemtoont Romano Prodi, de man die komend weekend tijdens voorverkiezingen officieel zal worden verkozen tot de leider van de oppositiepartijen. ,,Deze huidige regering is me de afgelopen jaren niet goed bevallen. En nu wij aan de winnende hand zijn, willen ze af van het meerderheidssysteem om ons te dwarsbomen.'' ,,Het is de zoveelste wet toegesneden op de persoon van Berlusconi'', zo klinkt het uit de oppositiebanken, terwijl de parlementariërs van de regeringspartijen zwijgen, kranten waaronder de Gazetta dello Sport lezen, en indien nodig even wat schelden naar de oppositiebanken aan overkant.

In een poging de wetswijziging te frustreren hebben bijna alle oppositieleden spreektijd aangevraagd. Daarnaast hebben ze honderd amendementen ingediend en tientallen geheime stemmingen aangevraagd om eventuele dissidenten bij de regeringspartijen de mogelijkheid te bieden om met de oppositie mee te stemmen.

Tot nu toe tevergeefs. Maar de stemmingen zullen naar verwachting nog tot het einde van de week voortduren. Als het voorstel wordt goedgekeurd door het Huis van Afgevaardigden, zal de Senaat zich erover buigen. Uiteindelijk is het de beurt aan president Ciampi om de wet te toetsen aan de grondwet.