Oude zussen achter hun spionnetje

Ouderdom en melancholie horen samen. Twee hoogbejaarde zusters zoeken troost en gezelschap bij elkaar, maar zijn ook tot elkaar veroordeeld. Sinds hun jeugd zijn ze het treiteren niet verleerd. Olga Zuiderhoek en Leny Breederveld zijn Tosca en Will. De eerste is de slimste van de twee en ook de gezondste, hoewel ze lijdt aan `trage kanker' – een gruwel die Zuiderhoek uitspreekt met de lichtheid van een roomsoes. Tosca dwingt Will zich te bewegen, want Will zit vast met al haar gewrichten.

Frank Houtappels schreef de tekst Brak voor de beide actrices met een lange carrière. De regie is in handen van Michiel van Erp. Het woord `brak' is een treffend begrip om aan te duiden dat je je gammel voelt. Het oude stel brengt de middag door op een bank buiten, herfstbladeren aan hun voeten. Will bezit een wandelstok, Tosca luistert naar muziek-van-vroeger op draagbare radio. De actrices verbeelden met overtuiging de lijzigheid van de ouderdom, de weerspanninge schouders, helderheid afgewisseld door beginnende vergetelheid.

Frank Houtappels, die met zijn eerste toneelstuk Aan het einde van de aspergetijd terecht veel lof ooggstte, schreef een stuk waarin herhaling wezenlijk is. De beide dames besteden veel tijd aan een bijna dood, jong vogeltje dat opeens toch is weggevlogen of misschien door de kat opgegeten. Een motief dat te vaak terugkeert is dat van het spionnetje, een schuin naar beneden geplaatst spiegeltje in het raamkozijn om te kijken wie er aanbelt. Er wordt flink over gesteggeld, maar het wordt er niet boeiender door. Brak is geen grootse, dramatische theatertekst. Houtappels verbindt op licht poëtische manier de motieven met elkaar en laat de toeschouwer op die manier een blik werpen in het hoofd van de zusters. Ik wachtte op momemten van beklemming, maar die waren te schaars. Misschien omdat de zusters teveel op elkaar lijken. Ze hadden sterker elkaars tegenstellingen moeten zijn. Of de `trage kanker' en kapotte heupen hadden krachtiger aangezet moeten worden.

De onknoping aan het slot is eerder een coup de théâtre dan zorgvuldig in het stuk gecomponeerd. Zuiderhoek als Tosca luistert naar lievelingsmuziek, en blijft plots roerloos zitten. Is ze opeens doodgegaan aan een hartstilstand? Kan ze het leven met die enge zuster niet meer aan? Het blijft gissen.

De zuster roept vergeefs haar naam, en dan wordt het plotseling toch eng.

Voorstelling: Brak door mugmetdegoudentand. Gezien: 11/10 Toneelschuur, Haarlem. Herh: 19,20/10 Lantaren/ Venster, Rotterdam. Tournee t/m 13/12. Inl.: 020-6163218; www.mugmetdegoudentand.nl