Het gelijk van een parvenu

De Nobelprijs voor economie heeft hij weer niet gewonnen. Olivier B. Bommel mag als kasteelheer in ruste als een parvenu ogen tussen de gevestigde wetenschappers, maar zijn werk is onverminderd actueel. Geld moet rollen, zegt de eerste wet van Bommel. En geld trekt geld aan, is nummer twee.

Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over 2004 onderstrepen Bommels gelijk. Jaar op jaar groeit het bedrag dat het Nederlandse bedrijfsleven (exclusief banken en verzekeraars) op deposito zet. Eind vorig jaar: bijna 167 miljard euro. Het spaargeld van bedrijven neemt toe dankzij hun aantrekkende winsten en gematigd groeiende investeringen.

Maar ja, geld moet rollen, ook in het bedrijfsleven. De dividenden voor beleggers gaan omhoog. Ondernemingen schroeven hun investeringen in overnames op, zie KPN's aankoop van zijn kleinere concurrent Telfort en de geplande miljardenovername van het Amerikaanse informatiebureau IMS door informatiemakelaar VNU.

En topmanagers gebruiken het opgepotte geld voor financiële doeleinden. Zij kopen de aandelen van hun eigen bedrijven, zoals Royal Dutch Shell dagelijks doet. Of ze kopen de schulden van hun eigen bedrijf, zoals supermarktketen Ahold gisteren aankondigde. Ahold vraagt beleggers of zij obligatieleningen met een relatief hoge rente ter waarde van 1 miljard euro willen verkopen. Dat drukt de rentelasten van Ahold. Het concern heeft genoeg geld in kas maar kan bijvoorbeeld ook zijn bankkrediet gebruiken om nog meer schulden of eigen aandelen op te kopen.

Vanuit Ahold bezien is dit een aantrekkelijk moment. Wie weet gaat de rente op de kapitaalmarkt onder invloed van dreigende actie door de Europese Centrale Bank en de stijgende olieprijzen wel weer oplopen.

Maar de besteding van het overtollig kasgeld is niet meer alleen het domein van de managers. Ook de beleggers doen een duit in het zakje. De inkoop van aandelen en van obligaties is voor hen aantrekkelijk. Extra vraag legt een bodem in de markt. Dat geeft de aandeelhouders direct voordeel. Datzelfde geldt voor de uitkering van dividenden. Hun voorkeur: meer superdividenden.

Niet populair zijn overnames. Te veel risico. Te weinig direct voordeel. Vorig jaar dwong een losse alliantie van grote beleggers de bestuursvoorzitter van Deutsche Börse tot opstappen. Zij wilden geen overname van de Britse beurs, maar inkoop van aandelen, of een superdividend. Nu krijgt VNU de wind van voren. Geld moet rollen, zeggen beleggers, maar wel onze kant op.