Van der Laan mag `eigen woorden' kiezen

De staatssecretaris had ,,een vermoeden'' dat ze steun zou krijgen voor haar mediaplan. De oppositie verweet de coalitie dat het mediadebat gisteren van tevoren was dichtgetimmerd.

Staatssecretaris Medy van der Laan (Media, D66) had niet zelf bedacht dat de NPS-programma's zouden moeten verdwijnen. Dat idee, een onderdeel van het kabinetsplan voor de toekomst van de publieke omroep, kwam van de fractievoorzitters van VVD, CDA en D66-Kamerlid Bert Bakker.

Maar in het debat in de Tweede Kamer over de publieke omroep was Van der Laan gisteren fel. In het plan zat háár visie. Ze snapte wel, zei ze, dat er ,,in de samenleving'' onrust was ontstaan over de opheffing van de NPS. En ze had bedacht hoe die onrust kon worden weggenomen.

Kamerlid Bert Bakker zei gisterochtend vóór het debat dat de staatssecretaris haar ,,eigen woorden'' zou gaan kiezen. Het was echt haar plan. De oppositiepartijen in de Tweede Kamer wilden in het debat eerst weten of dat wel zo was. Vorige week donderdag waren Kamerleden van de coalitiepartijen CDA, VVD en D66 bij Van der Laan langsgeweest op haar ministerie om over het mediaplan te praten. Was nu alles ,,dichtgetimmerd''? En hoe zat het met de NPS? Op het Nationale Omroepcongres had Van der Laan twee weken geleden gezegd dat er een `overgangsregeling' zou komen, maar de VVD wilde de opheffing van de NPS niet uitstellen.

Bert Bakker gaf het antwoord. Hij legde uit dat de fractievoorzitters eind juni nadere afspraken hadden gemaakt over de publieke omroep en het deel dat ging over de NPS had Van der Laan ,,onaangenaam getroffen''. Maar zíj had daarna de `garantie' kunnen afdwingen dat de NPS-programma's niet zomaar zouden verdwijnen. Nova, Zembla en Buitenhof zouden gemaakt kunnen worden door omroepverenigingen en de Raad van Bestuur van de publieke omroep zou opdracht kunnen geven voor het maken van culturele programma's.

Die garantie was voor de NPS en ook voor D66 niet overtuigend genoeg geweest. Daarna had Van der Laan de overgangsregeling bedacht voor de NPS. Bert Bakker had er waardering voor, zei hij, dat de staatssecretaris vandaag met een ,,veilige haven'' zou komen voor de NPS-programma`s. ,,Maar de staatssecretaris'', zei hij, ,,moet straks maar even voor zichzelf spreken.''

CDA, VVD en ook D66 deden in het debat hun best om te laten zien dat het voorstel niet van tevoren was ,,dichtgetimmerd'', zoals de oppositie zei. Ze hadden vragen voor de staatssecretaris, er waren ,,zorgen''. Het CDA wilde per se dat er drie netten zouden blijven en de omroepcontributie zou lager moeten zijn dan de 24 euro die in het kabinetsplan stond – de omroepen moesten geen elitaire clubjes worden. D66 wilde weten of de raad van bestuur van de Publieke Omroep niet te veel journalistieke macht zou krijgen en er zou, vond Bakker, genoeg geld moeten zijn voor culturele programma`s.

Het VVD-Kamerlid Fadime Örgü zei opnieuw wat haar partij had gewild: een publieke omroep volgens het zogenoemde BBC-model, zonder omroepverenigingen en met maar twee netten. Het plan dat er nu lag was een compromis met het CDA, zei Örgu. Meer zat er niet in. En ze zei dat de VVD alleen voor jongeren een lagere contributie wilde toestaan. SGP-fractievoorzitter Bas van der Vlies wilde van de VVD weten of die partij het mediaplan ook zou steunen tijdens de campagne voor de verkiezingen van 2007. Als dat niet zo was zouden de omroepen er niet zeker van kunnen zijn dat het plan, dat in 2008 uitgevoerd zou moeten zijn, echt doorgaat. Het VVD-Kamerlid Örgu wilde dat niet beloven.

's Middags mocht Van der Laan reageren. Ze had, zei ze, vierenhalf uur lang kunnen zien hoe het debat ,,tússen de fracties zich ontrolde''. Maar het was niet gegaan over ,,de kern'': de toekomst. Ze had de woorden `internet', `digitalisering' en `crossmediaal' nauwelijks gehoord. Het was alleen maar gegaan over televisie.

Van der Laan was fel, ze praatte snel, ze legde nadruk op bijna elk woord. Ze zei dat er ,,in de samenleving'' onrust was over NPS-programma's die zouden verdwijnen. Die programma's wilde zij ,,een veilige haven'' bieden. De NPS zou als organisatie ,,één op één'' opgaan in de nieuwe publieke omroep. Ze bedoelde: de makers van de culturele programma's van de NPS. De NOS, had ze al eerder gezegd, zou ook andere nieuwsprogramma's dan het Journaal kunnen maken. En daarmee bedoelde ze programma's als Zembla, Nova en Buitenhof.

Van der Laan zegde ook toe dat de omroepcontributie verlaagd zou kunnen worden tot tien of vijftien euro – en niet alleen voor jongeren.

De VVD wilde haar nieuwe voorstel over de NPS ,,op papier'' hebben. Dat had Fadime Örgü nodig, zei ze, om het te begrijpen. Het Kamerlid Joop Atsma (CDA) zei eerst dat hij heel goed snapte wat Van der Laan bedoelde. Later in het debat vond hij ook dat de overgangsregeling voor de NPS eerst maar eens opgeschreven moest worden – maar pas toen Bert Bakker die regeling nog een keer probeerde uit te leggen. Opeens was Atsma er niet meer helemaal zeker van dat de NPS echt zou verdwijnen. Örgu van de VVD twijfelde niet.

Van der Laan stelde aan het eind van het debat vast dat ze steun had gekregen voor het kabinetsplan. GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema vroeg: ,,Was u daar dan niet van overtuigd aan het begin van dit debat?'' Van der Laan glimlachte. ,,Ik had een vermoeden van coalitiesteun.''

Ze zei dat zíj graag wilde dat het kabinetsplan snel werd uitgevoerd. Gemiddeld duurt het anderhalf jaar voordat een voorstel een wet geworden is. De oppositie was er gisteren niet zeker van dat de VVD ook haast had. Het Kamerlid Martijn van Dam (PvdA), dat zelf een heel ander plan heeft bedacht voor de publieke omroep, zei tijdens een schorsing van het debat dat zijn partij nu ,,elke kans aangrijpt'' om het kabinetsvoorstel ,,minder erg'' te maken. In 2007, het jaar van de Tweede-Kamerverkiezingen, zou alles weer anders kunnen zijn.