Nieuwe generatie platte tv-schermen met `sed'

Wie een platte televisie wil kopen, kan tegenwoordig kiezen uit lcd of plasma. Binnen een jaar komt daar een derde variant bij, één die nog mooier is dan de anderen.

Canon onthulde begin deze maand een heel nieuw type plat televisietoestel, sed (Surface-conduction Electron-emitter Display). Dat baarde opzien op de vijfjaarlijkse Expo in Parijs omdat Canon traditioneel niets heeft met televisietoestellen. Het Japanse bedrijf is voornamelijk bekend van camcorders, kopieermachines en digitale camera's. Nu stort het zich, samen met branchegenoot Toshiba, op de toch al woelige markt voor platte beeldschermen.

Canon heeft er hoge verwachtingen van. Er is alvast 1,8 miljard dollar (1,5 miljard euro) geïnvesteerd in een schermenfabriek in de buurt van Tokio. Canon-directeur Fujio Mitarai zei in Parijs te verwachten dat sed `de nieuwe globale televisiestandaard' wordt.

Sed is gebaseerd op het principe van de ouderwetse kathodestraalbuis, met dien verstande dat iedere beeldpunt apart wordt `aangevuurd' door een mini-elektronenkanon. Ouderwetse beeldbuizen zijn aan de binnenkant bedekt met een laagje fosfor. Een kanon in de hals van de televisie schiet elektronen af op fosfor stippen, die daardoor oplichten. De elektronenstraal schrijft de beeldlijnen als het ware punt voor punt op het scherm.

Bij sed geldt hetzelfde principe: ook daar worden elektronen op een laagje fosfor afgeschoten, maar dan door een hele serie mini-elektronenkanonnen. De halsloze - overigens niet geheel platte - televisie kan daardoor een hoge resolutie realiseren. Het 50-inchmodel heeft een oplossend vermogen van naar verluidt 920 x 1080 beeldpunten.

Wat meteen opvalt aan het beeld is de hoge kwaliteit. Nadelen die plasma en lcd (soms) kenmerken, zoals streepvorming bij snelle bewegingen, kennen sed-schermen niet. Daarnaast zijn de schermen contrastrijker dan lcd of plasma. En er is nog een voordeel: de schermen verbruiken minder stroom. Allemaal overwegingen om de komst van sed-televisie af te wachten.

De technologie komt overigens niet uit de lucht vallen. Het onderzoek ernaar is al in 1986 gestart, en vanaf 1999 werken Toshiba en Canon al samen. Najaar 2004 is een joint venture SED Inc opgericht.

Toch zal het niet meevallen om een heel nieuw type televisietoestel in de markt te zetten. De eerste indicaties zijn dat de televisies (fors) duurder worden dan vergelijkbare lcd- en plasmaschermen, hoewel Canon beweert dat de productie goedkoper is. En terwijl fabrikanten van lcd en plasma profiteren van de dalende productiekosten als gevolg van toegenomen volumes, is Canon vooralsnog de enige op de markt die sed-toestellen levert. Daarnaast komen de schermen op zijn vroegst volgend najaar op de markt, als het al niet 2007 wordt. De prijzen van plasma- en lcd-schermen zullen dan ongetwijfeld nog verder gedaald zijn. Ook zit Canon traditioneel niet in het retailkanaal voor televisies. Toch verwacht het bedrijf in 2010 2 miljoen sed-televisies te verkopen. Dat is overigens nog bescheiden: Sony hoopt alleen al in het huidige fiscale jaar - dat in 2006 eindigt - 2,7 miljoen lcd-televisies af te zetten.

De schermen komen op zijn vroegst volgend jaar op de markt tegen prijzen die hoger liggen dan voor lcd en plasma. Dat is - voorlopig althans - wel een nadeel.