Literaire Nobelprijs komt donderdag

De Nobelprijs voor literatuur wordt aanstaande donderdagmiddag om één uur toegekend. Dit heeft de Zweedse Academie, verantwoordelijk voor het aanwijzen van de winnaar, vandaag bekendgemaakt.

De prijs van 1,11 miljoen euro valt traditioneel op de eerste of tweede donderdag in oktober. Maar het komt niet vaak voor dat, zoals dit jaar, alle andere Nobelprijzen al zijn toegekend voordat de literaire laureaat openbaar gemaakt wordt.

Door Nobelprijs-watchers is dan ook al druk gespeculeerd over de mogelijke reden voor de late bekendmaking. De Belgische krant De Standaard citeerde gisteren `insiders' die meenden dat de Academie het niet eens kon worden over de Turkse kandidaat Orhan Pamuk. Hij staat ondanks zijn relatief jonge leeftijd (53) al jaren op de nominatie; maar een deel van de uit 18 `gezworenen' bestaande Academie zou er dit jaar voor terugschrikken om hem te lauweren, omdat hij in zijn vaderland controversieel is. Op 16 december, een week nadat de Nobelprijzen officieel worden uitgereikt, moet hij voor de rechter komen wegens belediging van de Turkse nationale held Kemal Atatürk en oprakeling van de genocide op de Armeniërs in 1915.

Vandaag werd ook bekend dat één van de 18 leden van de Academie formeel is opgestapt wegens onvrede met de keuze voor Elfriede Jelinek in 2004. De 82-jarige Knut Ahnlund schreef in het Svenska Dagbladet dat de toekenning van de prijs aan de `reactionaire' Oostenrijkse ,,niet alleen onherstelbare schade heeft aangericht onder alle progressieve krachten, maar ook heeft gezorgd voor verwarring over literatuur als een kunstvorm.'' De secretaris van de Academie, Horace Engdahl, reageerde daarop met de uitspraak dat Ahnlund al sinds 1996 niet meer meedeed aan de beraadslagingen.

Als belangrijke kandidaten worden dit jaar onder meer gezien: Mario Vargas Llosa en Philip Roth (het is 15 jaar geleden dat de prijs voor het laatst naar een Amerikaan ging) alsmede Margaret Atwood en de Algerijnse Assia Djebar. Veelgenoemde dichters (de Poolse Wislawa Szymborska was in 1996 de laatste) zijn de Syriër Adonis, de Amerikaan John Ashbery en de Fransman Yves Bonnefoy.