Satiricus Uys over Zuid-Afrika van nu

Pieter-Dirk Uys is ,,de Nederlandse troetel-Afrikaner'', zegt hij spottend. Toen hij hier een jaar of twintig geleden voor het eerst optrad, heerste in zijn land nog het apartheidsregime. Met malicieuze precisie imiteerde hij de politici uit die tijd, en voerde zijn boosaardige creatie Evita Bezuidenhout op. En sindsdien kwam hij hier op gezette tijden terug, vlak na de vrijlating van Nelson Mandela en ook vier jaar geleden nog – toen er allang grijstinten waren tussen het zwart en wit van zijn land.

In zijn nieuwe programma The end is naai kijkt Uys terug op de afgelopen twee decennia en laat hij ook die politici van vroeger commentaar leveren op het tegenwoordige Zuid-Afrika. De dubbelzinnige titel verwijst naar het door de huidige president Mbeki genegeerde aids-probleem, waarover Uys een huiveringwekkend slotnummer maakt. In een razendscherp dialoogje vraagt de eertijdse president P.W. Botha aan zijn opvolger Mbeki hoe die toch zo gemakkelijk van de arme zwarten afkomt, terwijl Botha daar destijds veel harder voor moest werken. ,,Negeren is veel beter,'' antwoordt Mbeki, die als een buikspreekpop op Botha's schoot zit.

Uys is een fenomenaal acterende satiricus wiens grappen vaak de kracht van een aforisme hebben. In eigen land is hij beroemd, en vooral als Evita Bezuidenhout een graag geziene gast in regeringskringen. Ook daarover vertelt hij, maar in plaats van in ijdel vertoon te vervallen, laat hij weten dat hij in 1994 nog kerstkaarten van alle Zuid-Afrikaanse ministers kreeg, en vorig jaar nog maar één: ,,So I must be doing something right.''

Nooit verzuimt Uys, als hij hier is, te wijzen op de banden tussen de Nederlanders en het blanke bewind van vroeger: Jan van Riebeeck die in 1652 zijn vlag in Zuid-Afrika plantte, en Hendrik Verwoerd die aan de VU in Amsterdam studeerde en later de apartheid introduceerde. ,,De Afrikaners waren te lui en te dom om het zelf te bedenken,'' sneert hij ditmaal. Zijn vele valse terzijdes zijn echter vooral gericht op het oude en het nieuwe bewind in zijn land. Uys' ode aan de democratisering van Zuid-Afrika is volstrekt authentiek. Stel je voor, zegt hij, hoe het zijn land zou zijn vergaan als Mandela kwáád uit de gevangenis was gekomen. Maar net zo authentiek is zijn bekommernis over wat er daarna allemaal is gebeurd.

Voorstelling: The end is naai, door Pieter-Dirk Uys. Gezien: 7/10 in De Veste, Delft. Tournee t/m 23/10. Inl. (020) 4211221, www.bostheaterproducties.nl