Het lieve kind bestaat niet meer

Nicolien Sauerbreij (26) kan het snowboarden niet laten, ook al is ze tamelijk afkerig van topsport. ,,Ik mis te vaak het menselijke aspect.'' Komend weekeinde kan ze zich plaatsen voor de Winterspelen van volgend jaar.

Een kennismaking met Nicolien Sauerbreij roept al snel de vraag op of zij niet in een verkeerde wereld is beland. Behalve haar aanleg heeft Nederlands beste snowboardster van nature weinig eigenschappen die appelleren aan het bestaan van een topsportster. De kleine, blonde Amsterdamse is zachtaardig, meelevend en sociaal, terwijl op de skipistes hardheid, meedogenloosheid en egoïsme gevraagd worden. Maar Sauerbreij is inmiddels een weerbare sportvrouw geworden. ,,Het naieve is er wel af'', zegt ze zelf.

Niet haar ambitie, maar haar talent dreef Sauerbreij richting topsport. ,,Ik ben er ingerold, omdat mijn vader waanzinnig sportminded is en wij thuis altijd met sport bezig waren. Ik deed aan snowboarden, omdat ik het leuk vond en omdat ik veronderstelde dat het van korte duur zou zijn. Maar doordat ik het leuk bleef vinden, ben ik doorgegaan. Ik dacht vroeger nooit: ik moet die wedstrijd winnen. Dat heb ik echt moeten leren.'' Nu ze zich heeft gepantserd tegen haar weekhartigheid, ervaart Sauerbreij die houding ook als tegennatuurlijk. ,,Soms schrik ik van mezelf, dan denk ik: waarom reageer je zo heftig. Maar als ik het niet doe, lopen mensen over me heen. Dat besef ik maar al te goed.''

Vader Maarten Sauerbreij (57) heeft ambivalente gevoelens bij de gekweekte hardheid van zijn oudste dochter. Als stimulator van haar sportcarrière is hij trots, maar als bezorgde vader wordt hij ook gekweld door vragen. ,,Ze was altijd een lief meisje, dat nooit ruzie had en met iedereen kon opschieten; een goeiig, ontspannen kind. Maar door de sport heb ik haar zien veranderen in een pittige tante met zelfs een beetje haar op de tanden. Soms denken mijn vrouw en ik wel eens: goh, waar is dat lieve kind gebleven?''

Maar diezelfde vader beseft eveneens dat hij zelf aan die metamorfose heeft bijgedragen. Hij was altijd met zijn dochters in de weer, hij stimuleerde ze om te sporten en hij heeft hun carrières Nicoliens jongere zus Marieke is een aanstormend snowboardtalent geactiveerd.

Pa Sauerbreij ging zelfs zo ver dat hij in De Hoef grotendeels eigenhandig een huis bouwde waarin de kinderen zich konden uitleven. Tussen de talrijke dieren konden ze met trapkarretjes rondrijden, er hingen ringen en touwen en er waren klimrekken en rekstokken. In de open kap had hij zelfs een hut gebouwd die alleen met een touwladder bereikbaar was. Nicolien: ,,Dat huis was onze speeltuin en onze dierentuin. Ik heb dierbare herinneringen aan die tijd. Ik vond het ook verschrikkelijk toen het huis op een goed moment werd verkocht.''

Aan die verkoop lag evenwel een uitzonderlijke reden ten grondslag: vader Sauerbreij had geld nodig om te investeren in de carrières van zijn dochters. ,,Nee, daar heb ik niet lang over nagedacht; al pratende met mijn vrouw werd dat besluit genomen. Dat komt ook omdat we geen materialisten zijn en niet aan spullen zijn gehecht. Wij zijn vervolgens aan de overkant van de straat in een tot huis verbouwde schuur gaan wonen. En daar zitten we nog. Tot volle tevredenheid, hoor.''

Maar de verkoop van het huis legde aanvankelijk een hypotheek op de prestaties van Nicolien, die uit vrees voor valpartijen ingehouden skiede. Dat was in de knop van haar carrière, een tiental jaren geleden. ,,Als ik er maar niet voortijdig uitvlieg, dacht ik dan. Vooral in verre landen. Als we bijvoorbeeld op kosten van mijn ouders naar Canada gingen, had ik sterk het gevoel niet te mogen falen. Dat heeft overigens niet lang geduurd, want ik besefte al snel dat ik voluit moest skiën om in de prijzen te vallen.''

Nicolien Sauerbreij praat over haar sport alsof ze ooit een voorbestemde keus heeft gemaakt. Maar dat was geenszins het geval. Ze deed zo veel: paardrijden, judoën, voetballen, windsurfen, wielrennen en van jongs af aan skiën, omdat haar vader jarenlang ski-instructeur was. Vanaf haar tweede staat Nicolien al op ski's en ze was dermate talentvol, dat ze werd opgenomen in het Skiteam Nederland. Maar die stap dwong haar uiteindelijk naar het snowboarden.

Nicolien: ,,Dat skiwereldje was he-le-maal niet leuk. Daar hing een verschrikkelijk sfeertje van gefrustreerde kinderen, van wie de ouders hoopten dat ze een nieuwe Hermann Maier of Bode Miller zouden worden. Iedereen was erg materialistisch en zeer afgunstig; dat sprak me totaal niet aan. Zo was ik helemaal niet opgevoed. Ik wist niet hoe gauw ik daar weg moest. Om die reden ben ik overgestapt naar het snowboarden. Dat was nog puur vanwege de heersende pioniersgeest. We moesten alles zelf uitvinden. Nu is het ook een materialistisch wereldje geworden. Maar doordat ik ouder ben, kan ik er beter mee omgaan.''

Nicolien Sauerbreij is zeer gespitst op succes, vooral op een medaille bij de Winterspelen van volgend jaar. Ze moet bij een wereldbekerwedstrijd reuzenslalom nog één keer bij de eerste twintig eindigen op een `geschoonde lijst' om zeker te zijn van `Turijn'; komend weekeinde is de eerste kans.

Maar Sauerbreij zal sport altijd relativeren. Dat vindt de snowboardster zelfs een voorwaarde om arrogantie te voorkomen. ,,Terwijl ik me druk maak om een resultaat, maken de mensen in de derde wereld zich druk om een bord rijst; dan hebben we het over de vraag van leven of dood. Ik verlies nooit uit het oog dat wij sporters met een luxeprobleem bezig zijn. Ik mis te vaak het menselijke aspect in topsport. Ik kreeg vorig jaar van oud-schaatsster Yvonne van Gennip en schaatser Bart Veldkamp het verzoek onder snowboarders actie te voeren voor de slachtoffers van de tsunami. Twee keer heb ik een verzoek bij de wedstrijdleiding ingediend. Maar het resultaat was nul komma nul. Dat doet me zeer. Dan denk ik: in wat voor wereld leven we dat we denken dat alles om snowboarden draait? Toen ik er met een Oostenrijkse over sprak, zei ze: wanneer was die tsunami ook al weer? Heel eerlijk, maar tevens ongelooflijk. Ook al woon je in het kleinste dorp van Oostenrijk, dan kan de tsunami je toch niet zijn ontgaan.''

Als het op relativeren aankomt, vindt Nicolien een partner in haar moeder Yvonne, die zelfs uitgesproken anti topsport is. Ze zal zich ook nooit bij een wedstrijd laten zien. Tegen het Algemeen Dagblad zei moeder Sauerbreij ooit: ,,Ik snap niet waar Nicolien en Marieke mee bezig zijn. Als ik ze met Maarten hoor praten over het verschil van eenhonderdste seconde denk ik: waar gaat het in hemelsnaam over. En wat is er nu leuk om zo vaak vrijwillig een mentale dreun te incasseren. Dat verdienen die meiden niet, als je weet hoeveel ze er voor doen. Maarten zegt dat het bij topsport hoort. Het zal wel. Geloof me, ik hang de vlag uit zodra ze stoppen.''

Hoe kan een snowboardster uit een laagland het steeds weer opbrengen om meer te doen dan de concurrenten uit de traditionele sneeuwlanden? Nicolien en haar zus kunnen het zich niet permitteren om te versagen. Pa: ,,Bij 99 procent inzet ben je al gezien, ze zullen zich altijd honderd procent moeten inzetten.''

Maar Nicolien vindt het ook een voordeel dat ze niet in de Alpen woont. ,,Dat houdt me scherp. Elke keer als ik terugga naar Amsterdam ben ik de sneeuw spuugzat. Dan vind ik het heerlijk op mijn fiets door de stad te rijden, boodschappen te doen of te gaan hardlopen in het Vondelpark. Dan leid ik een totaal ander leven. Een Oostenrijkse heeft dat niet. Die zit altijd maar in de sneeuw, zeker als je bij een gletsjer woont. Die hebben voortdurend dat ik-moet-gevoel; daar heb ik gelukkig geen last van. Het ongemak van het vele reizen neem ik graag voor lief.''

Maar maken die beperkingen haar niet kansloos voor een medaille bij de Winterspelen? Volgens haar vader niet in het minst. ,,Ze is in staat om goud te winnen. Ze kan iedereen verslaan, dat heeft ze bewezen. Maar ze kan evengoed 32ste worden, zo gering zijn de krachtsverschillen en zo groot is het risico van een val. Snowboarden is letterlijk balanceren op het randje, going on the edge. Bij skiën heb je twee kanten, bij snowboarden één. Eén foutje en het is gedaan. Maar als de piste ijzig is en Nicolien in een roes verkeert, zit het gebeiteld. Dan krijgt de concurrentie in Turijn een hele kluif aan haar.''