Grens van scheermessen

Een illegale immigrant heeft geen recht op verblijf, maar wel op een humane behandeling. Het Marokkaanse leger deed er dus verkeerd aan om honderden Afrikaanse illegalen zonder eten en drinken midden in de woestijn af te zetten. Na protesten is een aantal van hen weer opgepikt. Toch is er geen garantie dat ze niet opnieuw in de woestijn terechtkomen. De wrede deportatie naar de woestijn is ook een wanhoopsdaad van de Marokkaanse overheid, die wordt overlopen door illegalen die via Marokko Europa willen bereiken. Het levert al drie jaar schrijnende taferelen op van honderden Afrikaanse armen die te hoop lopen op een zwaar bewaakt draadhek met scheermessen. Er zijn bij deze bestormingen herhaaldelijk doden en gewonden gevallen door het hek en door geweervuur. Die risico's hebben de illegalen ervoor over om Europa te bereiken, want de beloning is groot, als ze erin slagen werk te krijgen. Dat armen in het westen geld willen verdienen, is hun niet kwalijk te nemen.

Toch is het opengooien van de hekken naar Europa geen oplossing. Bij zulke grote economische verschillen tussen landen in de wereld en zulke grote aantallen mensen op zwerftocht moet migratie door overheden strak worden gereguleerd. De grenzen van Europa zijn poreuzer dan die van de Verenigde Staten. Jaarlijks bereiken 800.000 illegalen de Europese Unie, tegenover 500.000 de VS, vaak tegen betaling van duizenden bij elkaar gespaarde euro's aan mensensmokkelaars. Door oorlog, hongersnood en armoede hebben veel Afrikanen redenen om hun continent te verlaten. Helaas gaan de meest gekwalificeerde mensen eerst. Zo werken slechts 50 van de 600 Zambiaanse dokters nog in Zambia, waar de mensen zonder medische hulp achterblijven. In de Britse stad Manchester werken meer Malawische artsen dan in heel Malawi. Afrikaanse landbouwingenieurs worden taxichauffeur in Parijs.

De gemiddelde werkloosheid in de Europese Unie is hoog en legale immigranten zijn buitenproportioneel getroffen. Veel illegalen vinden alleen werk omdat ze het voor minder geld willen doen. Zodra ze worden gelegaliseerd, verliezen ze dat voordeel.

Daar staat tegenover dat migranten van arme naar rijke landen totaal 150 miljard dollar naar huis sturen. Dat bedrag is drie keer zo hoog als de ontwikkelingshulp in de wereld. Veel immigranten doen werk dat door autochtonen niet wordt gedaan, in de zorg of in de schoonmaak. De door VN-secretaris generaal Kofi Annan ingestelde Global Commission on International Migration wil tijdelijke migratie meer kans geven. In het verleden is dat niet gelukt. In Nederland werden gastarbeiders na gemiddeld tien jaar werk afhankelijk van uitkeringen. Om dat te voorkomen wordt er gedacht over tijdelijke visa met een verplicht spaarplan of een borg waarvan het geld bij terugkeer aan de tijdelijke immigrant wordt geretourneerd.

Ook als tijdelijke immigratie mogelijk wordt, zullen de grenzen goed moeten worden bewaakt, dat erkent ook de VN-Commissie. Daar is meer coördinatie tussen EU-leden onderling en met de grensstaten buiten de EU voor nodig. De EU hoort ook de gevraagde steun te verlenen aan de grensbewaking in Marokko. Marokko is niet rijk, de grens met de rest van Afrika is lang en de EU is als belanghebbende medeverantwoordelijk voor de slechte behandeling van illegalen.