Degelijk Oranje zonder franje naar Duitsland

De opvallende doelmatigheid waarmee het Nederlands elftal zaterdagavond afrekende met rivaal Tsjechië en zo de beslissende hindernis naar het WK voetbal nam, stond model voor het hele kwalificatietoernooi. Oranje mag in Duitsland op herhaling. Daar waar het in 1974 (WK) en 1988 (EK) furore maakte. Marco van Basten treedt als coach in de voetsporen van Rinus Michels en wie weet waar dat toe leidt.

Zonder franje, maar met vrijwel maximaal rendement gleed het vernieuwde Nederlands elftal geruisloos door de voorronden. In elf wedstrijden viel één slippertje te noteren: het gelijkspel in Macedonië (2-2). De duels met directe concurrent Tsjechië werden beide met 2-0 gewonnen. Zelden was het spel sprankelend. Maar het gaat in een kwalificatietoernooi om de punten en de voorronden waren in het verleden bijna altijd zware bevallingen.

De confrontatie met Tsjechië had in Praag, waar Oranje in augustus 1972 voor het laatst een (oefen)duel won, een graadmeter moeten vormen. Maar de door blessures uitgeholde formatie van bondscoach Karel Brückner was geen schim van de ploeg die op het jongste Europees kampioenschap in Portugal nog zo imponeerde. Van Basten kon slechts constateren dat zijn elftal zich tegen een aanvallend team redelijk goed staande hield. Eigenlijk had het counterende Oranje in de tweede helft een grotere slag kunnen en moeten slaan. In de slotfase stond Ruud van Nistelrooy tweemaal vrij tegenover Petr Cech; de doelman van Chelsea was hem beide keren de baas.

Het positieve resultaat kwam opnieuw tot stand zonder aanvallend en dominant voetbal; de slogan die Van Basten in de mond nam bij zijn aantreden. Maar de jonge, onervaren bondscoach stelde die doelstelling op de Praagse zaterdagavond zelf bij. ,,We streven het nog steeds na. Maar laten we er niet te krampachtig aan vasthouden. Er is al lacherig genoeg over gedaan.''

Verder blijft de vraag onbeantwoord of er in de huidige selectie genoeg kwaliteit zit om elke tegenstander `vast te zetten' op eigen speelhelft. Wat dat betreft tast Van Basten nog in het duister. Vriendschappelijke wedstrijden zijn meestal te vrijblijvend om in dit opzicht een goed oordeel te vormen. In ruim een jaar tijd heeft Van Basten evenwel degelijk werk geleverd. De noodzakelijke verjongingskuur wierp zijn vruchten af. Aangezien de resultaten mede dankzij het nodige fortuin steeds bevredigend waren, konden het zondagskind en zijn technische staf, die aanvankelijk door de sterke Ajax-signatuur met enige argwaan werden bekeken, in alle rust werken.

,,Maar het was ook mogelijk mezelf te ontwikkelen'', gaf Van Basten zaterdagavond aan. ,,Ik leer ontzettend veel van de mensen in mijn staf. Op alle gebieden word ik goed geadviseerd. Ik ben nog steeds in ontwikkeling. We hadden inderdaad het geluk dat de resultaten steeds goed waren. Maar het is niet meteen van een leien dakje gegaan. We begonnen met een overwinning op Tsjechië, hoewel we eigenlijk in die wedstrijd werden weggespeeld. Toen kwam het gelijkspel tegen Macedonië. Ik moest bovendien aan de spelersgroep wennen. Nu zijn we naar elkaar toegegroeid. Ik probeer vooral eerlijk te zijn tegenover de spelers.''

Van Basten heeft nog acht maanden om te sleutelen aan een elftal dat rijp is voor de wereldtop. De KNVB is momenteel bezig hiervoor een oefenprogramma samen te stellen. Italië, Japan, Ecuador en Australië zijn kandidaat-sparringpartners. Zij worden geïnviteerd om in Nederland een oefenwedstrijd te spelen, mits ze op 9 december bij de loting in Leipzig niet bij Oranje in de poule zijn ingedeeld.

Het trainingskamp, kort voor het WK, zal net als in de aanloop naar het EK in Portugal in Lausanne plaatsvinden. Natuurlijk volgt woensdag ook nog de afsluitende kwalificatiewedstrijd tegen Macedonië in de Arena. Van Basten heeft aangekondigd dit duel serieus te nemen en met een zo sterk mogelijke ploeg aan te treden.

De epiloog tegen Macedonië is feitelijk overbodig geworden na de overwinning op Tsjechië. Deze wedstrijd stond eveneens onder invloed van de magische krachten van Van Basten, die kennelijk veel geluk brengen. Khalid Boulahrouz had in de eerste helft weinig vat op de snelle Milan Baros. De Franse scheidsrechter Alain Sars kon in de 25ste minuut de bal al op de penaltystip leggen toen de verdediger van HSV de Tsjech in de moed der wanhoop om zijn middel greep.

Vier minuten later twijfelde de arbiter niet meer. Tomás Rosicky nam achter de bal plaats, maar werd stevig uit zijn concentratie gehaald door doelman Edwin van der Sar. Vervolgens dook de ervaren keeper van Manchester United ook nog eens naar de goede hoek. Een minuut later sloeg Oranje toe bij een aanval over de linkerkant. Arjen Robben legde de bal terug op Rafael van der Vaart die feilloos inschoot. Zo'n vijf minuten voor rust vergrootte uitblinker Barry Opdam de voorsprong. De centrale verdediger kopte de bal na een hoekschop van Robben met een boogje in de verre hoek. Opdam maakte de afgelopen vijf jaar voor AZ slechts zes doelpunten.

Coach Brückner trok in de tweede helft alle registers open. Hij zette Karel Poborsky rechtsback, waardoor Robben een zware verdedigende taak kreeg en minder gevaarlijk werd. Voorin posteerde Brückner invaller Marek Heinz naast Baros in plaats van de zwakke Jiri Stajner. Het was een interessant tactisch steekspel, maar Van Basten gaf geen krimp. Dit in tegenstelling tot zijn voorganger Dick Advocaat die Robben op het Europees kampioenschap verving voor Paul Bosvelt om het middenveld te versterken.

Nu was die opponent met Pavel Nedved en Jan Koller een heel ander Tsjechisch elftal. Het Nederlandse middenveld kreeg ook geen vat meer op het spel. Mede dankzij het uitstekende defensieve werk van de AZ'ers Opdam en Ron Vlaar, die om tactische redenen en vanwege hamstringproblemen Boulahrouz had vervangen, bleef Oranje overeind. Je moet er maar opkomen dit soort no-nonsens-voetballers te selecteren. Van Basten heeft bewezen dat aan internationale ervaring niet te veel waarde moet worden gehecht.

Tsjechië

0

Nederland

2

Ruststand 0-2. 32. Van der Vaart 0-1, 38. Opdam 0-2. Schds: Sars (Fra). Tsch: 30.478. Gele kaart: Ujfalusi, Galásek en Baros (Tsj); Kromkamp en Van Bronckhorst (Ned).