Welkom bij de familie hommeles

Als een gast zijn gastheer waarschuwt, staat hommeles voor de deur.

Afgelopen maandag wees minister De Geus van Sociale Zaken op een bijeenkomst van `zijn' ambtenaren- en lerarenpensioenfonds ABP diens bestuurders én directie erop dat ook zij zich aan de wet moeten houden.

Wat hij bedoelde werd de dagen daarop duidelijk. Het Verbond van Verzekeraars heeft de toezichthouder op pensioenfondsen, de Nederlandsche Bank, een brief op poten geschreven. Het verbond klaagt over concurrentievervalsing door ABP en zorgpensioenfonds PGGM bij het aanprijzen van levensloop-producten. In de slag om de pensioenmiljarden zitten verzekeraars en pensioenfondsen op wisselende tijden in elkaars vaarwater.

Levensloop is een nieuwe regeling, waarbij werknemers per 1 januari met een fiscale subsidie kunnen sparen voor tussentijds verlof of eerder stoppen met werken. Juist deze week begon het ministerie met een publiciteitscampagne voor levensloop. Weinig werknemers weten wat het is, terwijl het voor het kabinet én voor het CDA, die het bedacht heeft, juist een voorbeeld is van het eldorado van individuele keuzes en zelfredzaamheid.

ABP en PGGM mogen als pensioenfondsen geen levensloop verkopen. Maar zij mogen dat wel doen via gelieerde verzekeraars. Het Verbond van Verzekeraars klaagt dat de pensioenfondsen zelf hinderlijk reclame maken voor die producten van hun verwanten. En dat mag volgens de verzekeraars wettelijk niet.

Dat is een lastig parket voor De Geus. Het kabinet wilde de pensioenfondsen eerst buiten levensloop houden, maar de lobby van de vakbonden, die de grote fondsen meebesturen, kreeg de fondsen toch weer in de arena.

Het is nog lastiger, omdat De Geus communicatie een sleutelbegrip maakt in zijn nieuwe pensioenwet. En al is levensloop vanuit Den Haag bezien geen pensioen, het is vanuit de positie van de consument wel handig als hij straks niet méér overzichten thuis krijgt. Hoe meer overzichten, hoe meer kans op miscommunicatie. De animo voor en de kennis van pensioen is toch al gering, blijkt steeds uit onderzoek.

Maar communicatie via één loket is niet het enige consumentenbelang. Neem concurrentie en transparantie van kosten. Pensioenfondsen zijn typische prijsbrekers: zij hebben geen winstbeluste aandeelhouders, zoals verzekeraars, en voeren collectieve pensioenregelingen uit tegen afbraakprijzen.

Levensloop-producten lijken veel op spaarrekeningen. Maar de rente is nu tamelijk laag. Hoe lager de rente, des te zwaarder drukken de vaste beheerkosten op het resultaat dat de consument overhoudt.