`Verban de drumstick uit de bedrijfskantine'

Dikke werknemers zijn vaker ziek. Dat is duur, voor de staat en voor de werkgevers. Daarom moeten bedrijfskantines gezonder, zegt de internationale organisatie van vakbonden.

Vanaf de dag dat diëtisten de vijfhonderd personeelsleden van het farmaceutische bedrijf Glaxo Wellcome Manufacturing in Singapore gingen onderzoeken, wisten ze dat ze beet hadden. Steeds als ze een werknemer vertelden dat zijn cholesterolgehalte en zijn gewicht omlaag konden als hij zijn kip voortaan zónder vel zou eten, antwoordde die werknemer dat hij altijd in de bedrijfskantine at en dat de kippen daar nu eenmaal met vel en al werden gebakken. Rauwkost? Alle groente ging met veel zout en olie in de pan.

Dit was begin 2000. Nu heeft de kantine een gratis saladebar en veel meer fruit dan vroeger. Nu diëtisten ook de koks hebben voorgelicht, worden veel gerechten gegrild en niet meer gebakken. Iedereen krijgt gratis mineraalwater, op kosten van het bedrijf, om het frisdrankgebruik terug te dringen. Sinds 2000 betaalt het bedrijf dertien procent minder aan medische kosten. Het aantal werknemers met te hoog cholesterolgehalte daalde van 61 tot 51 procent. In 2002 was het ziekteverzuim per werknemer gemiddeld 3,7 dagen. Nu is dat nog 1,9 dagen.

De clou is niet alleen dat bedrijven beter draaien als hun werknemers gezond zijn. De clou is óók dat de diëtisten werden betaald door de Singaporese overheid. Anders was Glaxo misschien niet eens op het idee gekomen om te investeren in een gezondere kantine.

Dit en vele andere kantineverhalen vanuit de hele wereld staan in Food at Work, een boek dat onlangs bij de International Labour Organization (ILO) in Genève werd gepubliceerd. Aan de hand van talloze voorbeelden pleit de auteur, een Amerikaanse wetenschapsjournalist, voor meer bemoeienis van overheid en bedrijfsleven met de manier waarop mensen eten op hun werk. ,,Het rijke Westen heeft daar minstens evenveel baat bij als de Derde Wereld'', zegt William Salter, senior-adviseur Arbeidsomstandigheden bij de ILO, die de totstandkoming van het boek heeft begeleid. Er zijn vooral goed-nieuwsverhalen in het boek opgenomen. ,,Om niet alleen de problemen te schetsen, maar om ook te laten zien hoe je ze kunt oplossen. Want dat is soms simpeler dan je denkt.''

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wonen in de geïndustrialiseerde wereld circa één miljard te dikke of corpulente mensen. In de VS is tweederde van de bevolking te dik, van wie eenderde corpulent (obese). Volgens één studie kostte dat de VS alleen al in 1995 99,2 miljard dollar aan medische kosten, inproductiviteit en dergelijke. Te dikke mensen melden zich twee keer zo vaak ziek als mensen met een normaal gewicht. Geen wonder, stelt het ILO-boek: ,,Van de tien belangrijkste risicofactoren voor ziekelijkheid hebben er vijf met voeding te maken.''

Nu dit soort alarmerende informatie steeds meer naar buiten komt, komen steeds meer overheden in actie. Singapore, dat al sinds 1984 een `Workplace Health Promotion Programme' heeft, loopt volgens de ILO lichtjaren voor. Maar ook in het Franse Rennes eten de achtduizend personeelsleden van PSA Peugeot Citroën, mede door een overheidsinjectie, nu volgens de schijf van vijf in de kantine. In Denemarken krijgen werknemers in bijna 10.000 bedrijven een zwaar-gesponsorde appel of peer ('firmafrugt') per dag. Dat kost per jaar per werknemer evenveel als één gemiste werkdag. De baten zijn moeilijk te meten. Maar 97 procent van de mensen die het fruit eten, zegt dat het ,,een teken is dat het bedrijf om mij geeft''. Veel overheden richten hun voorlichting tegen overgewicht echter vooral op scholen, niet op bedrijven. ,,Terwijl veel mensen op hun werk toch de belangrijkste maaltijd per dag eten,'' zegt François Eyraud, directeur Werk bij de ILO. ,,Een gemiste kans.''

Soms zijn het de vakbonden, die eisen dat kantines ook sla en gezonde toetjes bieden. In Oostenrijk hebben zes bonden een catering opgezet, toen bleek dat Oostenrijkers gemiddeld 42 procent van hun energie aan vet ontlenen - meer dan elders in Europa. Maar elders zijn de vakbonden te hard bezig ontslagen en andere malaise aan te vechten om aan dit soort 'luxe' te denken, en komt het initiatief van het bedrijf zelf.

Food at Work geeft allerlei voorbeelden van fabrieksdirecteuren of personeelschefs die zelf bio-eters zijn, en eigenhandig de drumsticks uit de kantine hebben verbannen. Er zijn bedrijven die bonussen uitloven voor gezonde eters. Er zijn er die hun personeel voedselcheques geven die ze bij naburige, gezonde restaurants of levensmiddelenwinkels kunnen inwisselen (in landen als Brazilië, Frankrijk en Hongarije is chequegebruik wijdverbreid). Werkgevers komen zelden op die beslissingen terug. Zo heeft Dupont in de VS (40.000 werknemers) een 'health promotion programme', waaronder gezondere kantines. Na twee jaar was het ziekteverzuim met veertien procent gedaald. Bij elke dollar die het bedrijf in het programma steekt, verdient het 2,05 dollar terug. Bij Traveler's Insurance, ook in de VS, is dat zelfs 3,40 dollar.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel `Verban de drumstick uit de bedrijfskantine' (8 en 9 oktober, pag. 21) werd de International Labour Organisation aangeduid als de internationale organisatie van vakbonden. Dat is niet juist, in deze organisatie zijn naast vakbonden ook werkgevers en overheden vertegenwoordigd.