Stereotypen voor nationaliteiten blijken ongegrond

Stereotype karakteriseringen van nationaliteiten zijn ongefundeerd. Dat concluderen de Amerikaanse psycholoog Antonio Terracciano en meer dan zestig collega-wetenschappers uit enquêtes onder bijna vierduizend studenten uit 49 landen en culturen (Science, 6 okt).

Volgens de onderzoekers worden Amerikanen ten onrechte als assertief beschouwd en Canadezen onterecht als onderdanig. In werkelijkheid schrijven zij, zijn Canadezen en Amerikanen ongeveer even assertief, iets meer dan de gemiddelde wereldburger. Indiërs staan ten onrechte te boek als onconventioneel en Tsjechen scoren hoog qua altruïsme en bescheidenheid terwijl het cliché wijst op antagonisme en onvriendelijkheid. Nederlanders zijn niet onderzocht.

De studenten werd gevraagd een typisch lid van hun eigen cultuur te beschrijven aan de hand van een lijst met dertig vragen. De eerste vraag luidde bijvoorbeeld of het voor de hand lag dat iemand met een bepaalde nationaliteit angstig, bezorgd en nerveus zou zijn, of juist kalm, op zijn gemak en relaxed. De vragen werden vertaald naar de persoonlijkheidskenmerken van het zogeheten `five-factor model': al dan niet extravert, vriendelijk, open voor ervaringen (niet conventioneel), neurotisch en zelfbewust (assertief). Volgens de onderzoekers zijn de belangrijkste variaties in persoonlijkheid in deze vijf factoren uit te drukken. De factoren zijn gecorreleerd aan zaken als de voltooiing van een academische studie, het hebben van een langdurige relatie, drugsmisbruik en criminaliteit. `Werkelijke' eigenschappen zijn in kaart gebracht op grond van een eerder en vergelijkbaar onderzoek waarin mensen uit de 49 landen en culturen rapporteerden over hun eigen karakter. Tussen beide persoonlijkheidsprofielen bleken weinig overeenkomsten te bestaan.

Culturen en landen vielen in het onderzoek veelal samen, maar onder meer Noord-Ieren en Duits- en Franssprekende Zwitsers werden in aparte groepen ondergebracht. Om de resultaten te verifiëren zijn in Ethiopië en Italië niet alleen studenten ondervraagd, maar ook (andere) volwassenen. Dit onderzoek resulteerde in profielen die goed overeenkwamen met die van de studenten.