In dubio: aandelen of obligaties

Iedereen staat wel eens voor de vraag: hoe besteed ik mijn geld? Deze week: beleg ik in aandelen, of in obligaties. ,,Mensen die obligaties niet sexy vinden weten niet dat je er heel spannend mee kunt handelen.''

Wie zich wel eens heeft gezet aan het invullen van de ellenlange formulieren bij het aanvragen van een pensioenverzekering of van een beleggingshypotheek, kreeg uiteindelijk antwoord op de vraag: wat voor belegger ben ik eigenlijk? Conservatief, defensief, neutraal, dynamisch of agressief? De uitkomst ervan hangt samen met de vraag: stap ik in aandelen of in obligaties? Wie honderd procent in aandelen stapt heeft een agressief beleggerprofiel, wie alles op obligaties zet is conservatief.

Bedrijven die geld nodig hebben kunnen op twee manieren de kapitaalmarkt aanspreken. Zij geven nieuwe aandelen uit, of zij lenen geld van beleggers via een obligatielening. Ook overheden kunnen geld uit de markt halen door staatsobligaties uit te geven. Aandelen zijn in zoverre riskanter dat zij geen vast rendement bieden. De waarde van het aandeel is afhankelijk van de prijsvorming op de effectenbeurs; uitkering van dividend is afhankelijk van de winst van de onderneming. Aandeelhouders zijn mede-eigenaar van een bedrijf en hebben een stem op de aandeelhoudersvergadering.

Obligaties bieden geen stemrecht, wel een vast rendement. De uitgevende onderneming of overheid garandeert zijn obligatiehouder een vaste, meestal jaarlijkse rente-uitkering, en belooft hem aan het eind van de looptijd de volledige inleg terug te geven.

De meeste obligaties zijn, net als de meeste aandelen, `effecten aan toonder'. Dat maakt obligaties, net als aandelen, als tweedehandsjes vrij verhandelbaar op de effectenbeurs en hebben dus een marktwaarde. Die is vooral afhankelijk van de stand van de algemene rente. Als de rente stijgt, dalen de obligaties, omdat beleggers dan denken dat hun geld elders beter rendeert (bijvoorbeeld op de spaarrekening). Als de rente daalt - zoals in de afgelopen jaren - worden 'oude' obligaties populairder en stijgen hun koersen. Het grote risico van een lage rente is dat zodra die weer gaat stijgen, de waarde van je obligatieportefeuille daalt.

Beleggen in aandelen

Wie avontuurlijk is ingesteld kan het best terecht bij aandelen. De beloning kan groot zijn, het verlies ook. Frederik van Beuningen is directeur van verschillende (gesloten) beleggingsfondsen, zoals Todlin en Darlin. Hij heeft nog nooit een obligatie aangeschaft. ,,Obligaties zijn maar saai. En leveren, ondanks de ineenstorting van de aandelenbeurzen na 2000, in mijn ogen niet per definitie meer rendement op. Ik denk dat ik in staat ben om meer uit aandelenbeleggingen te halen. Het is wat meer gedoe dan bij obligaties maar je haalt er meer profijt uit.''

Aandelen stellen de belegger in staat invloed - ook al is dat in de praktijk vaak maar schijn - uit te oefenenen op het ondernemingsbestuur. Via aandeelhoudersvergaderingen kan hij zijn stem laten horen. Aandelen geven stemrecht, obligaties niet. Van Beuningen: ,,Ik bemoei me graag met belonen en benoemen. Ik heb de laatste jaren intensief meegedacht over de herstructureringen bij bedrijven als Kendrion en Van der Hoop Bankiers. Ik zoek problemen niet op, ik geniet er ook niet van, maar ik vind het interessant om me er mee te kunnen bemoeien. Ik denk dat dat leidt tot extra waarde.'

Beleggen in obligaties

Obligaties bieden zekerheid. Zij geven een vast, vooraf afgesproken dividend.

Een belegger krijgt zijn inleg terug na de looptijd.

Er stijgt altijd wel wat, de rente of de koers.

Obligaties zijn niet zonder elk risico. Grootste gevaar is dat het uitgevende bedrijf in geldnood komt en zijn schulden niet kan terugbetalen. Daarom dient de kredietwaardigheid van een bedrijf goed bestudeerd te worden, alvorens op een obligatielening in te schrijven.

Tegenpolen van Van Beuningen, beleggers die alleen in obligaties stappen, zijn echter schaars. Zeker in deze periode van historisch lage rentes en aantrekkende aandelenmarkten, zijn obligaties minder aantrekkelijk dan aandelen. Toch vindt vermogensbeheerder Wilfried Steentjes het een foute constatering dat obligaties ,,niet sexy'' zouden zijn. ,,Mensen die dat beweren weten niet dat je met obligaties spannend kunt handelen. Professionele obligatiehouders stappen dagelijks in en uit, net als de daytraders in aandelen. Elke minieme rente-verschuiving brengt een levendige handel teweeg.''

Er zijn bovendien tal van verschillende soorten obligaties, die variëteit en spanning in de handel brengen. Om er een paar te noemen: er zijn winstdelende obligaties en converteerbare obligaties (die om te zetten zijn in aandelen).

Vermogensbeheerder Steentjes heeft van sommige obligaties de afgelopen jaren meer geprofiteerd dan van aandelen. ,,Ik heb anderhalf jaar geleden obligaties Ahold gekocht'', zegt Steentjes. Die hebben volgens hem al een rendement van bijna 25 procent gemaakt. En het aandeel Ahold? ,,Dat staat nagenoeg gelijk.''