Hete brij

Mijn column van 2 juli ging over een vader die zijn dochter met een havo-advies had aangemeld voor de brugklas van een school voor havo/vwo. Vervolgens werd ze, zeer tegen zijn en haar zin, geplaatst op een heel andere school: een school voor vmbo/havo. Hij vroeg mij of dat zo maar kon.

Ik moest die vader teleurstellen. Want, inderdaad, dat kon. Het ging namelijk niet om twee afzonderlijke scholen maar om twee lokaties die, althans op papier, samen één school vormen en onder een en dezelfde directie ressorteren. Ik schreef: `Die directie bepaalt wat goed is voor uw kind en als u niet tevreden bent gaat u maar naar een ander. Maar die ander is er niet. Veel schoolbesturen hebben een monopolie. Terwijl de overheid de mond vol heeft van marktwerking als stimulans voor organisaties om beter te presteren gaan leerlingen steeds vaker gebukt onder gedwongen winkelnering.'

Drie dagen later stelde mevrouw Linthorst, lid van de Eerste Kamer voor de Partij van de Arbeid, onder verwijzing naar deze column minister van der Hoeven de vraag: `Op welke manier kunnen besturen gestimuleerd worden om ook op de kwaliteit te sturen?' Daarop antwoordde de minister van Onderwijs als volgt: `Ik heb daartoe zelf twee mogelijkheden en voor de derde mogelijkheid moet ik voorwaarden creëren. In de eerste plaats doe ik dat door management by speech. Ik spreek daarop niet alleen de besturenorganisaties aan, maar over hun hoofden heen ook de besturen. Dat is ook mijn taak. Dat is aan de scholen. Die verschillen komen er wel degelijk. Je zult zien dat er scholen zijn die zich willen profileren op cultuur, sport of een ander terrein. Ik heb daarmee geen enkel probleem, mits het niet ten koste gaat van de kwaliteit. Dat is waar het om draait. Ik vind het belangrijk dat de inspectie daarop toezicht houdt. Als er sprake is van falen, dan moeten wij ingrijpen. Dat moet altijd gebeuren. Nogmaals, de verschillen die er zijn zullen niet kleiner worden, omdat men een eigen profiel zal kiezen. Ik kan mij daar iets bij voorstellen. Ik vind het helemaal geen probleem, mits duidelijk wordt gemaakt dat naast dat profiel alle vakken gewoon voldoen aan de kwaliteit die wij met elkaar wensen. Dit leidt mij naar de beantwoording van een aantal vragen over de verschuiving van regeldruk van OCW naar de instellingen. Wij dereguleren van OCW naar de besturen.'Tot zo ver de minister, die ik zo uitgebreid citeer om te illustreren hoe zij als geen ander de kunst verstaat om de hete brij te ontwijken. Het probleem waar het hier om gaat, heeft namelijk niets te maken met het dereguleren van OCW naar de besturen. De oorzaak van alle ellende is de schaalvergroting waardoor steeds meer scholen onder één en hetzelfde bestuur zijn komen te vallen. Zo'n bestuur vindt het maar lastig als de belangstelling voor de ene school toe- en voor een andere afneemt. Dat betekent namelijk het ene gebouw te klein, het andere te groot, en personeel dat moet worden overgeplaatst. Die problemen voorkom je door als bestuur te bepalen naar welke school uw dochter moet.

De minister kan hier wel degelijk iets tegen ondernemen, namelijk door te eisen dat de situatie nooit zodanig mag zijn dat ouders niets meer te kiezen hebben. Dat betekent in een aantal gevallen schaalverkleining, maar dat gaat in tegen de belangen van de grote besturen waar deze minister nooit aan zal tornen.

Het ontbreken van concurrentie leidt tot gemakzucht bij de scholen en een onacceptabele bevoogding van ouders. Deze gedwongen winkelnering leidt ertoe dat ouders steeds vaker hun toevlucht nemen tot particuliere scholen of tot scholen in andere gemeenten.

lgm.prick@worldonline.nl