Geen zin in nieuwe nachtmerrie

Het Nederlands elftal ontmoet vanavond in Praag tegen Tsjechië ook Ajacied Tomás Galásek, vooropgesteld dat hij fit is. Galásek is een exponent van een gouden generatie die vecht voor een laatste kans op deelname aan het WK.

Na de onverwachte nederlaag tegen Roemenië (2-0) willen de Tsjechen in de resterende wedstrijden tegen Nederland en Finland (uit) alles in het werk stellen om zich te kwalificeren als een van de twee beste nummers twee uit de voorronden voor het wereldkampioenschap – ervan uit gaande dat Oranje het ene nog noodzakelijke punt zal veroveren voor rechtstreekse plaatsing. De play-offs willen de spelers van het team van coach Karel Brückner koste wat het kost vermijden. ,,Want daaraan hebben we een nachtmerrie overgehouden'', vertelt Tomás Galásek op een lege tribune in de Arena. Hij refereert aan de twee ontmoetingen met België in het najaar van 2001 die de Belgen zowel uit als thuis met 1-0 wonnen.

De Rode Duivels gingen vervolgens naar het WK in Zuid-Korea en Japan, de Tsjechen gedesillusioneerd achterlatend. Van het huidige elftal in de sterkst mogelijke opstelling, met gelouterde internationals als Smicer, Poborsky, Rosicky, Galásek en Koller, heeft nog nimmer een speler deelgenomen aan het WK. Het is voor velen nu of nooit. Zeker ook voor de 32-jarige Galásek. ,,Het zou leuk zijn om in Duitsland eventueel afscheid te nemen als international'', mijmert hij. ,,Maar ook voor het voetbal van ons land is het belangrijk, want in 1998 en 2002 waren we er niet bij.''

Maar de Ajacied maakt zich zorgen over de blessures in het Tsjechische kamp. Vladimir Smicer haakte deze week af met een dijbeenblessure; Galásek hoopt dat hij op tijd hersteld zal zijn. Ook achter de naam van Milan Baros staat een vraagteken. Het wegvallen van spits Jan Koller is misschien wel het grootste verlies. De 2.02 meter lange speler van Borussia Dortmund kan een aantal maanden niet meer voetballen door een zware knieblessure. ,,Een aderlating'', noemt Galásek zijn afwezigheid. ,,Hij is een belangrijk wapen in onze speelwijze. Door zijn kracht en lengte kan Koller goed een bal vasthouden. Daardoor kunnen we vaak op de helft van de tegenstander spelen en voorkomen we problemen voor eigen doel.''

Blessures waren volgens Galásek tevens de oorzaak van de nederlaag in Roemenië. ,,We misten ook voor die wedstrijd nogal wat spelers. Jaroslav Plasil, Stipan Vachousek en Vratislav Lokvenc zijn langdurig met kwetsuren uit de roulatie. Ik raakte geblesseerd op de training. Ook Tomás Rosicky was niet fit. Marek Jankulovski viel na veertien minuten al uit. Het gevolg was dat de 26-jarige Zdenek Pospech moest debuteren en voor de leeuwen werd geworpen. Daarmee wil ik de Roemenen niet te kort doen, want ze verdienden die wedstrijd te winnen. Bij hen leeft nu nog hoop. Te meer daar ze in Tsjechië maar met 1-0 verloren en dus bij een gelijke stand voor ons eindigen.''

Galásek constateert dat Van Basten over een groter potentieel kan beschikken dan zijn collega Brückner. ,,Ondanks het feit dat er in Nederland veel buitenlanders spelen, loopt hier nog voldoende talent rond'', meent hij. ,,Bij een potentieel van 20, 25 spelers, houdt het voor Brückner wel op. Er is weinig concurrentie. De voorselectie van Van Basten bestond uit meer dan dertig goede voetballers. Toen Giovanni van Bronckhorst geschorst was, bleek ineens Tim de Cler een prima vervanger. Van Basten heeft gewoon veel meer mogelijkheden dan Brückner. Voor ons is het veel moeilijker blessures en schorsingen op te vangen. Al breken er nu steeds meer spelers door. Zoals Jan Polak, die met het nationale team tot 21 jaar in 2002 Europees kampioen is geworden.''

Het Tsjechisch elftal werd ook al zwaar getroffen door het afscheid van vedette Pavel Nedved. De 33-jarige middenvelder kon met zijn loopvermogen en traptechniek het elftal op sleeptouw nemen, maar besloot na het EK in Portugal een punt te zetten achter zijn interlandloopbaan. ,,Hij raakte daar geblesseerd waardoor hij de finale had gemist als we die zouden hebben gehaald'', schetst Galásek de gemoedstoestand van Nedved op zijn laatste eindtoernooi. ,,Het is zijn droom om met Juventus de Champions League te winnen. Daar wil hij zich dit seizoen volledig op concentreren. Pavel heeft naar zijn lichaam geluisterd. Hij weet nu dat het te veel voor hem is om de wedstrijden in de Serie A en de Champions League voor Juventus te combineren met het Tsjechisch elftal. Het is niet alleen het voetballen zelf, maar ook het reizen. Wij, als team, respecteren zijn beslissing. Maar hij heeft voor de wedstrijd tegen Roemenië er wel even over gedacht om zich weer beschikbaar te stellen. Ik weet dat uit de sms'jes die ik van hem kreeg. Tenslotte heeft Nedved óók nooit op een WK gespeeld. Ik heb gezegd: `Je bent welkom en ook het collectief zal geen problemen hebben met je terugkeer.' Maar hij heeft het niet aangedurfd. Ik denk niet dat Nedved nog van gedachten verandert. Ook niet als we het WK halen. Pavel zou zich niet op zijn gemak voelen, want hij vindt dat hij dan ten onrechte de plaats van iemand inneemt die wél de kwalificatie heeft afgedwongen.''

Deze week waren er opnieuw contacten met Nedved. Maar in overleg met Brückner besloot hij zich wederom niet beschikbaar te stellen. Wellicht dat de bondscoach nog een poging kan wagen als de Tsjechen Duitsland halen. De ogenschijnlijk stoïcijnse Brückner staat bij Galásek in hoog aanzien en blijkt een ander mens te zijn dan de indruk die hij vestigt op de buitenwacht. ,,Ik ga heel goed met hem om. Ik heb veel aan Brückner te danken. Hij heeft mij bij het nationale team gehaald en aanvoerder gemaakt. Brückner is een man met humor. Binnenskamers toont hij zijn gevoelens wél. Zijn leven staat volledig in het teken van het voetbal. Hij zit de hele dag voor de tv naar wedstrijden te kijken. De videobanden van het Nederlands elftal zou hij drie keer op een dag kunnen afdraaien. In het begin hebben we onder hem veel op tactiek geoefend. Dat was wat saai, maar op een gegeven moment kwamen de automatismen. Brückner is bescheiden, zal nooit het succes opeisen. Meestal blijft hij rustig. Het gebeurt echter ook dat hij geweldig te keer kan gaan in de kleedkamer om iedereen wakker te schudden. Zoals bij het EK in de rust van de wedstrijd tegen Letland toen het nog 0-0 stond. Hij vond dat we veel te slap speelden. Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat Brückner als bondscoach stopt na het WK, of nog eerder als we het niet halen.''

In de zomer van 2004 leek Tsjechië de belangrijkste kandidaat om Portugal uit te dagen in de finale. Maar Griekenland verraste in de halve finale de Oost-Europeanen, zoals dat ook in de eindstrijd met het gastland gebeurde. Op papier had Tsjechië, dat in 1996 in Engeland wel de finale haalde en toen werd afgetroefd door Duitsland, een zeer sterke selectie. Zoals dit land in het verleden altijd goede voetballers heeft voortgebracht, zij het tot 1994 in combinatie met Slowakije.

Galásek groeide op in Ostrava en vertelt hoe zijn voetballoopbaan feitelijk begon op de middelbare school. ,,Vanaf die tijd kreeg ik de mogelijkheid voetbal te combineren met een studie. De school werd opgedeeld in leerlingen die wel en niet aan sport deden. Na het spelen van een proefwedstrijdje kon ik me volledig op voetbal concentreren als anderen in de schoolbanken lessen volgden. Er werd een individueel programma voor me gemaakt. Op mijn achttiende kreeg ik een profcontract bij Banik Ostrava. Die club heeft net als Ajax een eigen opleiding. Banik hoeft nooit veel spelers aan te trekken, er stromen daar altijd jeugdvoetballers door. Al moet je daarvan net als bij Ajax niet direct succes van verwachten. In Tsjechië heeft verder ook Sparta Praag een goede jeugdopleiding.

,,Bij Banik kregen we niets cadeau. Na de training moest ik klussen in het stadion. Zoals tribunes repareren, grasmaaien en schilderen. Maar dat was nog niets vergeleken met arbeiders die om zes uur beginnen. Ik heb een technische opleiding gevolgd. Voor een lascursus moest ik ook om half vier 's ochtends op om om zes uur aanwezig te kunnen zijn.''

Het valt op dat Tsjechische voetballers vaak atleten zijn met veel fysieke kracht en loopvermogen. ,,Ik heb vroeger bij Banik inderdaad veel conditietraining gehad. In de voorbereiding trainden we vier keer per dag. Daar geloofden we in. We begonnen 's morgens met een duurloop van drie kwartier. 's Avonds gingen we nog even het krachthonk in. Mij zul je niet horen als we bij Ajax wat harder moeten trainen. Al wordt het lichaam natuurlijk wel ouder.''

Of dat nu wel of niet meewoog, voor de wedstrijd om de Johan Cruijff Schaal in augustus tegen PSV kreeg Galásek plotseling van Ajax-trainer Danny Blind de mededeling dat hij niet op een basisplaats kon rekenen. Inmiddels heeft hij toch weer veel wedstrijden gespeeld en droeg de middenvelder zelfs de aanvoerdersband. Maar Galásek heeft er geen goed gevoel aan overgehouden. ,,Ik had van Ajax graag aan het einde van het vorig seizoen willen horen dat ik misschien geen eerste keus meer ben en niet kort voor het sluiten van de internationale transfermarkt. Niemand heeft mij wat gezegd. Ik wil niet het gevoel hebben op mijn 32ste gedumpt te worden. Bovendien wil ik blijven spelen om het WK te halen. Ik las dat de trainer vond dat ik te weinig diepgang heb. Ben ik het niet mee eens. Te weinig diepgang voor een controlerende middenvelder?''

Ondanks alles heeft Galásek er toch voor gekozen de strijd aan te gaan voor zijn plek in het elftal. ,,Ik wilde geen storende factor zijn door een vertrek te forceren. Het hele elftal heeft mij gesteund. Dan ga je niet zo makkelijk weg.'' Galásek zorgde voor een persoonlijke triomf bij zijn rentree in de uitwedstrijd tegen zijn oude club Willem II toen hij met een afstandsschot scoorde. ,,Ik heb van dat ene doelpunt genoten. Dat weekeinde was ik vreselijk opgelucht.''

Dit seizoen loopt zijn contract bij Ajax af. ,,Ik voelde me hier altijd gewaardeerd en als voetballer heb je de ambitie kampioen te worden en voor de Champions League te spelen. Dat kan bij Ajax en niet bij iedere andere club. Toch moet ik nu misschien om me heen gaan kijken. Het alternatief bevindt zich waarschijnlijk in het buitenland. Maar mijn familie is gewend geraakt aan dit land. Als ik straks na mijn loopbaan moet kiezen tussen terugkeren naar Tsjechië en blijven wonen in Nederland wordt dat de moeilijkste beslissing in mijn leven.''

Vooralsnog is dat niet aan de orde en moet zijn nationale team vanavond de strijd aanbinden met Oranje. ,,We gaan er tegenaan'', belooft Galásek. ,,We willen deze wedstrijd absoluut winnen om Roemenië geen theoretische kans te geven nog tweede te worden. De statistieken zijn in ons voordeel, zeker in Praag. Brückner vindt dat Oranje in vergelijking met het EK sterker is geworden. Er wordt onder Van Basten veel meer voor elkaar gewerkt. Spelers als Kuijt, Landzaat en Kromkamp hebben nog wat te bewijzen. Al vind ik het verrassend dat een goede voetballer als Mark van Bommel niet eens is geselecteerd.''