Fukuyama en de prijs voor doorgeschoten tolerantie 2

De punten die Fukuyama aansnijdt (Opinie & Debat, 1 oktober) zijn inderdaad problematisch en schreeuwen om een andere manier van omgaan met culturele waarden, immigratie en radicalisme. De oplossing hiervan kan echter niet liggen in de remedies die hij aandraagt vanuit de Amerikaanse neo-liberale samenleving.

Wellicht is er een aanzet te vinden in het door Fukuyama ook aangehaalde voorbeeld van de Franse idee van `laicité' met haar nadruk op de taal en cultuur van het land; een gematigde vorm van cultureel nationalisme. En als het gaat om arbeidsparticipatie van migranten, zou ik zeker willen wijzen op de zo zwaar bevochten en toch door sommigen alweer bijna vergeten Europese traditie van economische verhoudingen met gevoel voor menselijke maat. Dat is overigens een traditie die heilzaam is voor het geheel van de samenleving, welke etnische of religieuze achtergrond haar leden ook hebben.